تولید پسته ۱۴۰۵؛ رشد ۱۰ درصدی پسته استان مرکزی و افت بیش از ۵۰ درصدی تولید کشور
تولید پسته در استان مرکزی امسال ۱۰ درصد افزایش می‌یابد؛ در حالی که تولید پسته کشور به دلیل کم‌آبی، خاموشی برق و تغییرات اقلیمی بیش از ۵۰ درصد کاهش خواهد داشت.
فصل برداشت پسته در استان مرکزی امسال حدود یک هفته زودتر از سال‌های گذشته آغاز شده و بر اساس پیش‌بینی‌ها، تولید این محصول در استان با وجود چالش‌های ناشی از کمبود آب و خاموشی برق حدود ۱۰ درصد افزایش خواهد یافت. این در حالی است که برآوردها از کاهش بیش از ۵۰ درصدی تولید پسته ایران در سال جاری حکایت دارد.
محمود بارانی، رئیس تعاونی تولیدکنندگان پسته استان مرکزی، با اعلام آغاز برداشت پسته در شهرستان زرندیه گفت: برداشت این محصول در زرندیه که بیش از ۸۰ درصد باغ‌های پسته استان مرکزی را در خود جای داده، از هفته جاری آغاز شده است و سایر مناطق پسته‌خیز استان نیز طی روزهای آینده وارد مرحله برداشت می‌شوند.
به گفته وی، برداشت پسته در استان مرکزی امسال حدود یک هفته زودتر از سال‌های گذشته آغاز شده است. این تصمیم با توجه به احتمال شروع زودهنگام بارندگی‌های پاییزی و زمستانی و برای کاهش احتمال خسارت به محصول اتخاذ شده است.
رئیس تعاونی تولیدکنندگان پسته استان مرکزی با اشاره به وضعیت مناسب‌تر باغ‌های این استان نسبت به سال گذشته اظهار کرد: پیش‌بینی‌های اولیه نشان می‌دهد تولید پسته استان مرکزی امسال حدود ۱۰ درصد افزایش پیدا کند.
البته تحقق این میزان تولید به استمرار شرایط مناسب جوی، تأمین برق پایدار و امکان آبیاری منظم باغ‌ها بستگی دارد.
بارانی، ناترازی برق و خاموشی‌ها را یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های باغداران عنوان کرد و گفت استمرار برق‌رسانی در فصل برداشت و همچنین دوره‌های حساس آبیاری، برای حفظ محصول و جلوگیری از خسارت به باغ‌های پسته اهمیت زیادی دارد.
در شرایطی که وضعیت پسته استان مرکزی نسبتاً مطلوب ارزیابی می‌شود، تولید پسته در بسیاری از مناطق کشور با کاهش قابل توجهی مواجه شده است.
بارانی با اشاره به وضعیت تولید پسته در کشور گفت: کاهش منابع آبی، ناپایداری تأمین برق، تغییرات اقلیمی، فشار بر منابع آب زیرزمینی و افزایش هزینه‌های تولید، شرایط دشواری را برای پسته‌کاران ایجاد کرده است.
بر اساس برآوردهای اعلام‌شده، تولید پسته ایران که سال گذشته حدود ۲۵۰ هزار تن بوده، امسال ممکن است به حدود ۱۳۰ هزار تن برسد؛ به این ترتیب، تولید این محصول نسبت به سال گذشته بیش از ۵۰ درصد کاهش خواهد یافت.
وی تأکید کرد کاهش تولید پسته تنها به چرخه طبیعی باردهی این محصول مربوط نمی‌شود و تنش‌های آبی، محدودیت برق و خسارت‌های واردشده به باغ‌ها در سال گذشته نیز در کاهش تولید امسال نقش داشته‌اند.
زرندیه یکی از مهم‌ترین قطب‌های تولید پسته در استان مرکزی محسوب می‌شود و بخش قابل توجهی از اقتصاد و معیشت خانوارهای این شهرستان به تولید و فرآوری پسته وابسته است.
استان مرکزی حدود ۱۲ هزار هکتار باغ پسته دارد که بیش از ۱۰ هزار هکتار آن در شهرستان زرندیه قرار گرفته است. حدود هشت هزار هکتار از این باغ‌ها در منطقه سلطان‌احمدلو و حدود دو هزار هکتار نیز در منطقه خشکرود واقع شده است.
بارانی با اشاره به شرایط متفاوت باغ‌های زرندیه گفت بخش قابل توجهی از باغ‌های پسته این شهرستان جوان هستند و هنوز به‌طور کامل وارد چرخه شدید «آور و نیاور» نشده‌اند. به همین دلیل پیش‌بینی می‌شود برداشت پسته در زرندیه امسال حدود ۳۰ درصد نسبت به میانگین بلندمدت افزایش داشته باشد.
با این حال، این افزایش تولید نیز به استمرار تأمین برق و آب وابسته است و هرگونه اختلال در آبیاری باغ‌ها می‌تواند بر میزان محصول تأثیر بگذارد.
یکی از نکات مهم درباره تولید پسته این است که آثار تنش‌های آبی و برقی ممکن است به یک فصل محدود نشود.
درخت پسته چرخه باردهی دوساله دارد و جوانه‌هایی که در سال جاری شکل می‌گیرند، ظرفیت باردهی سال آینده را ایجاد می‌کنند. بنابراین اگر جوانه‌ها بر اثر تنش آبی، قطع برق یا اختلال در آبیاری آسیب ببینند، پیامد آن می‌تواند در محصول سال آینده نیز نمایان شود.
بارانی با تأکید بر این موضوع گفت بخشی از کاهش تولید پسته امسال نتیجه مستقیم تنش‌هایی است که باغ‌ها در سال گذشته تجربه کرده‌اند. از این رو، مدیریت منابع آب و برق در باغ‌های پسته نباید تنها با هدف حفظ محصول همان سال انجام شود.
رئیس تعاونی تولیدکنندگان پسته استان مرکزی همچنین از پیشرفت حدود ۹۵ درصدی پایانه صادراتی پسته استان مرکزی خبر داد.
به گفته بارانی، تلاش می‌شود این پایانه تا پایان فصل برداشت فعال شود تا اعضای تعاونی بتوانند محصول خود را با استفاده از تجهیزات و ماشین‌آلات تخصصی و مطابق استانداردهای جهانی فرآوری کرده و برای بازارهای صادراتی آماده کنند.
عملیات احداث این پایانه از سال ۱۳۸۵ آغاز شده است. بر اساس برنامه اولیه، قرار بود ۱۰ درصد هزینه‌های پروژه توسط بخش خصوصی و ۹۰ درصد از سوی دولت تأمین شود، اما در عمل بخش قابل توجهی از هزینه‌های ساخت و تکمیل آن توسط اعضای تعاونی تأمین شده است.
راه‌اندازی این مجموعه می‌تواند به توسعه فرآوری، بسته‌بندی و صادرات پسته استان مرکزی کمک کند.
با وجود کاهش تولید، بازار خارجی همچنان یکی از مهم‌ترین مقاصد پسته ایران است. بارانی معتقد است مشکل اصلی صادرات پسته، نبود تقاضا نیست، بلکه صادرکنندگان با مجموعه‌ای از مشکلات بانکی، حمل‌ونقل و محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها مواجه هستند.
محدودیت در ارتباطات بانکی و گشایش اعتبار اسنادی، کمبود کامیون و کانتینر و برخی محدودیت‌های مرزی از جمله مشکلاتی است که فعالان صادرات پسته ایران با آن روبه‌رو هستند.
با این حال، صادرات پسته از مسیرهایی مانند مرز عراق، مهران و بازرگان به کشورهای همسایه و بازارهای منطقه‌ای همچنان ادامه دارد.
پسته همچنان یکی از مهم‌ترین محصولات کشاورزی و صادراتی ایران به شمار می‌رود و نقش مهمی در اشتغال، درآمد کشاورزان و ارزآوری دارد.
حفظ جایگاه ایران در بازار جهانی پسته نیازمند حل هم‌زمان مشکلاتی مانند تأمین پایدار آب و برق، توسعه زیرساخت‌های فرآوری، بهبود بسته‌بندی و رفع موانع صادراتی است. در این میان، پسته زرندیه و استان مرکزی با توجه به وضعیت باغ‌های جوان و پیش‌بینی افزایش تولید، می‌توانند نقش مهمی در حفظ ظرفیت تولید پسته کشور داشته باشند.
