دیپلماسی علمی در سایه جنگ؛ تحرکات بینالمللی وزارت علوم برای حفظ جایگاه دانشگاههای ایران
وزارت علوم همزمان با جنگ سوم تحمیلی و در دوره آتشبس، با رایزنیهای بینالمللی و برنامهریزی برای حضور در یونسکو، دیپلماسی علمی را برای حفظ جایگاه دانشگاههای ایران دنبال میکند.
همزمان با جنگ سوم تحمیلی و در ادامه دوره آتشبس، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مجموعهای از اقدامات دیپلماتیک در حوزه علمی را در دستور کار قرار داده است؛ اقداماتی که به گفته مسئولان این وزارتخانه با هدف حفظ جایگاه دانشگاههای ایران در عرصه بینالمللی و مقابله با فشارهای خارجی دنبال میشود.
در روزهایی که برخی دانشگاهها و مراکز علمی کشور هدف حملات موشکی قرار داشتند، حسین سیمایی، وزیر علوم، با برگزاری نشستها و تماسهای بینالمللی تلاش کرد پیام تداوم فعالیتهای علمی ایران را به مجامع جهانی منتقل کند. بررسیها نشان میدهد وزارت علوم در این مدت با مقامهای علمی و آموزشی کشورهای عراق، ترکیه، ارمنستان، پاکستان، بلاروس و چین در ارتباط بوده است.
وزارت علوم این تحرکات را بخشی از راهبرد کلان «دیپلماسی علمی» عنوان کرده است؛ راهبردی که با هدف خنثیسازی فشارهای بینالمللی و بازگرداندن دانشگاههای ایران به جایگاه پیشین خود در نهادهای جهانی دنبال میشود.
در شرایطی که کشور با حملات گسترده مواجه بود و زیرساختهای ارتباطی از جمله اینترنت با اختلال همراه شد، دیپلماسی علمی تنها به همکاریهای دانشگاهی محدود نماند و به ابزاری برای انتقال روایت ایران از تحولات اخیر نیز تبدیل شد. کارشناسان معتقدند ارتباط با دانشگاهها و نهادهای علمی جهان میتواند در برجستهسازی آسیبهای واردشده به مراکز آموزشی و غیرنظامی نقش مؤثری ایفا کند.
وزیر علوم در رایزنیهای خود بر مصونیت دانشگاهها و مراکز علمی بر اساس قوانین بینالمللی تأکید کرده و با اشاره به بازدیدهای میدانی از مراکز آسیبدیده، از جمله ساختمان پژوهشگاه هوافضا، اعلام کرده است که مسیر توسعه علمی ایران «بیبازگشت» است.
در همین راستا، مکاتبه وزیر علوم چین با مقامهای ایرانی در اوج بحران، از سوی برخی ناظران بهعنوان یکی از نقاط برجسته دیپلماسی علمی ایران ارزیابی شده است. در این نامه، ضمن ابراز تأسف نسبت به آسیبهای واردشده به مراکز آموزشی و دانشگاهی ایران، حمله به مراکز علمی و آموزشی مغایر با اصول انسانی و حقوق بشردوستانه توصیف شده است.
علاوه بر این، وزارت علوم از برنامهریزی برای برگزاری نمایشگاه دائمی «روایت مقاومت و جنایات علیه دانشگاهها» در مقر یونسکو در پاریس خبر داده است؛ اقدامی که با هدف ثبت آسیبهای واردشده به مراکز علمی کشور و جلب توجه افکار عمومی و نهادهای بینالمللی دنبال میشود.
وزیر علوم هفته گذشته نیز با اشاره به آثار جنگ بر مراکز علمی کشور تأکید کرد: «صدای دانشگاه ایران نباید پشت خرابههای باقیمانده از جنگ خاموش شود.»
