مرکز سپاس: برای افزایش شانس نجات بیماران به بیش از ۱۰۰ هزار اهداکننده سلول بنیادی نیاز داریم

رئیس مرکز سپاس از ثبت اطلاعات حدود ۴۰ هزار اهداکننده سلول‌های بنیادی خون‌ساز در بانک این مرکز خبر داد و گفت برای افزایش امکان یافتن اهداکنندگان سازگار با بیماران، تعداد اعضای این بانک باید به بیش از ۱۰۰ هزار نفر برسد.

آناهیتا حیدری، رئیس مرکز سپاس، با اشاره به روند ثبت اطلاعات اهداکنندگان سلول‌های بنیادی گفت مراکزی در دانشگاه‌های علوم پزشکی، پژوهشگاه رویان، بیمارستان‌ها و سازمان انتقال خون ایران در جمع‌آوری این اطلاعات مشارکت دارند.

به گفته حیدری، مرکز سپاس نزدیک به هفت سال است که فعالیت خود را آغاز کرده است. پیشنهاد راه‌اندازی این مرکز از سوی سازمان انتقال خون به وزارت بهداشت ارائه شد و پس از موافقت این وزارتخانه، مرکز سپاس فعالیت خود را آغاز کرد.

حیدری گفت بخش قابل توجهی از افرادی که تاکنون برای اهدای سلول‌های بنیادی اقدام کرده‌اند، سابقه طولانی در اهدای خون داشته‌اند. این افراد پس از مراجعه به مراکز مربوط، مقدار کمی خون برای انجام آزمایش سازگاری بافتی اهدا می‌کنند.

اطلاعات حاصل از این آزمایش‌ها در بانک اهداکنندگان غیرخویشاوند سلول‌های بنیادی ثبت می‌شود تا در صورت نیاز بیماران، امکان بررسی سازگاری ژنتیکی آنها وجود داشته باشد.

رئیس مرکز سپاس توضیح داد که افراد دارای بیشترین میزان سازگاری با بیمار، در صورت تأیید سلامت و سایر شرایط لازم، برای ادامه فرایند اهدا انتخاب می‌شوند.

به گفته حیدری، افرادی که به پیوند مغز استخوان نیاز دارند، از جمله برخی بیماران مبتلا به سرطان خون، تالاسمی و سایر بدخیمی‌های خونی، ممکن است به سلول‌های بنیادی برای انجام پیوند نیاز داشته باشند؛ به‌ویژه در شرایطی که درمان‌های دیگر پاسخ مناسبی نداده باشند.

در بسیاری از موارد ابتدا اعضای خانواده بیمار برای یافتن اهداکننده سازگار بررسی می‌شوند، اما برای بیمارانی که اهداکننده مناسبی در میان بستگان خود ندارند، بانک‌های سلول‌های بنیادی می‌توانند گزینه دیگری برای یافتن اهداکننده سازگار باشند.

رئیس مرکز سپاس درباره روند اهدای سلول‌های بنیادی گفت برخلاف تصور رایج، این فرایند لزوماً شامل جراحی یا تزریق در ستون فقرات نیست و در روش رایج، شباهت زیادی به اهدای خون دارد.

به گفته حیدری، اهداکننده پس از تأیید سلامت، داروی زیرجلدی G-CSF دریافت می‌کند تا سلول‌های بنیادی خون‌ساز از مغز استخوان وارد جریان خون شوند. سپس سلول‌های بنیادی از طریق فرایند خون‌گیری از فرد اهداکننده جمع‌آوری و برای بیمار استفاده می‌شوند.

حیدری تأکید کرد سلامت اهداکننده پیش از ورود به این فرایند بررسی می‌شود و به همین دلیل، افرادی که سابقه طولانی اهدای خون دارند، به دلیل برخورداری از سوابق سلامت تأییدشده، یکی از گروه‌های مورد توجه برای اهدای سلول‌های بنیادی هستند.

بر اساس اعلام رئیس مرکز سپاس، اکنون حدود ۴۰ هزار نفر عضو این مرکز هستند و اطلاعات آنها در بانک سلول‌های بنیادی خون‌ساز ثبت شده است. به گفته او، بخش زیادی از اهداکنندگان فعلی را مردان ساکن کلانشهرها تشکیل می‌دهند.

حیدری اعلام کرد سازمان انتقال خون در حال حاضر ۳۳ مرکز اهدای سلول‌های بنیادی در کشور دارد که دو مرکز در تهران و ۳۱ مرکز در استان‌های مختلف مستقر هستند. بیشتر این مراکز در محل مراکز اهدای خون فعالیت می‌کنند.

او با اشاره به تنوع قومیتی در ایران گفت افزایش تعداد اهداکنندگان می‌تواند امکان یافتن افراد دارای سازگاری ژنتیکی با بیماران را افزایش دهد.

به گفته حیدری، در صورتی که برای یک بیمار اهداکننده سازگار در داخل کشور پیدا نشود، ممکن است نیاز به تأمین سلول‌های بنیادی از خارج از کشور باشد.

رئیس مرکز سپاس همچنین اعلام کرد هدف‌گذاری برای افزایش اعضای این بانک به بیش از ۱۰۰ هزار نفر دنبال می‌شود و مدعی شد تحقق این هدف می‌تواند میزان مرگ‌ومیر افراد نیازمند سلول‌های بنیادی را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.

او در پایان تأکید کرد اهداکنندگان سالم نباید نگران از دست دادن سلول‌های بنیادی خود باشند و گفت بدن افراد سالم به‌طور مداوم سلول‌های بنیادی تولید می‌کند و این سلول‌ها جایگزین می‌شوند.