پیشنهاد ایران برای ایجاد شبکه آزمایشگاه‌های فوتونیک بریکس
ایران در ششمین نشست کارگروه فوتونیک بریکس، پیشنهاد ایجاد شبکه آزمایشگاه‌های فوتونیک و اجرای پروژه‌های مشترک فناورانه میان کشورهای عضو را مطرح کرد.
به نقل از معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری، ششمین نشست کارگروه فوتونیک بریکس با محور «فناوری‌های فوتونیک برای ارتباطات، محاسبات و حسگری» از سوم تا ششم اکتبر ۲۰۲۶، به میزبانی هند در شهر بنگلور برگزار شد.
نمایندگان کشورهای عضو در این نشست درباره اولویت‌ها و مسیرهای توسعه همکاری‌های مشترک در حوزه فوتونیک به گفت‌وگو و تبادل نظر پرداختند.
ستاد توسعه فناوری‌های کوانتوم، لیزر و فوتونیک معاونت علمی، با هماهنگی مرکز همکاری‌های تحول و پیشرفت ریاست جمهوری، به صورت مجازی در این نشست حضور یافت و وحید جان‌نثاری، دبیر ستاد توسعه فناوری‌های کوانتوم، لیزر و فوتونیک معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری، دیدگاه‌ها و پیشنهادهای ایران را ارائه کرد.
جان‌نثاری با تأکید بر ضرورت حرکت همکاری‌های بریکس از سطح گفت‌وگوهای علمی به سمت برنامه‌های اجرایی و پروژه‌های مشترک، تقویت ارتباط مستقیم میان پژوهشگران کشورهای عضو را یکی از الزامات توسعه همکاری‌های پایدار در حوزه فوتونیک عنوان کرد.
وی همچنین بر توسعه برنامه‌های تبادل دانشجو و پژوهشگر و گسترش برنامه‌های مشترک آموزشی و پژوهشی میان کشورهای عضو تأکید کرد و گفت: ایجاد ارتباط مستمر میان دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی بریکس می‌تواند زمینه شکل‌گیری پروژه‌های مشترک علمی و فناورانه را فراهم کند.
دبیر ستاد توسعه فناوری‌های کوانتوم، لیزر و فوتونیک معاونت علمی، توسعه همکاری میان زیرساخت‌های پژوهشی و آزمایشگاهی کشورهای عضو را از دیگر محورهای پیشنهادی ایران در این نشست عنوان کرد.
بر این اساس، پیشنهاد ایجاد یک شبکه بین‌المللی از آزمایشگاه‌های فوتونیک بریکس و معرفی آزمایشگاه‌های شاخص کشورهای عضو مطرح شد تا پژوهشگران بتوانند از ظرفیت‌های تخصصی موجود در زمینه ساخت، مشخصه‌یابی، آزمون، کالیبراسیون و سایر زیرساخت‌های تخصصی مورد نیاز در این حوزه استفاده کنند.
این پیشنهاد با هدف استفاده مؤثرتر از ظرفیت‌های زیرساختی کشورهای عضو و تسهیل دسترسی پژوهشگران و گروه‌های تحقیقاتی به تجهیزات و خدمات تخصصی آزمایشگاهی ارائه شد و می‌تواند زمینه همکاری میان مراکز تحقیقاتی و دانشگاهی کشورهای عضو را تقویت کند.
جان‌نثاری همچنین بر فعال‌تر شدن فراخوان‌های مشترک بریکس و تعریف پروژه‌های کوچک، مشخص و هدفمند میان دو یا چند کشور عضو تأکید کرد.
بر اساس پیشنهاد وی، این پروژه‌ها باید به گونه‌ای طراحی شوند که مسیر مشخصی از پژوهش تا توسعه فناوری را طی کنند و از مرحله مطالعات و تحقیقات اولیه به نمونه اولیه، فناوری اعتبارسنجی‌شده و در نهایت همکاری‌های صنعتی و توسعه محصول برسند.
تمرکز بر پروژه‌های محدود و قابل اجرا از دیگر موضوعات مورد تأکید ایران بود تا همکاری‌های شکل‌گرفته در چارچوب کارگروه فوتونیک، علاوه بر تبادل علمی، به دستاوردهای فناورانه قابل ارزیابی منجر شود.
نماینده ایران در ادامه از گسترش دامنه همکاری‌های کارگروه فوتونیک بریکس در حوزه فناوری‌های کوانتومی استقبال کرد و بر ظرفیت کشورهای عضو برای توسعه همکاری‌های مشترک در حوزه‌هایی مانند رایانش کوانتومی و ارتباطات کوانتومی تأکید کرد.
با توجه به پیوند میان فناوری‌های فوتونیک و فناوری‌های کوانتومی، توسعه همکاری میان ظرفیت‌های علمی، پژوهشی و فناورانه کشورهای عضو در این حوزه‌ها می‌تواند زمینه‌ساز تعریف برنامه‌های مشترک جدید در زنجیره توسعه فناوری‌های پیشرفته باشد.
دبیر ستاد توسعه فناوری‌های کوانتوم، لیزر و فوتونیک معاونت علمی همچنین بر ضرورت ایجاد سازوکاری مشخص برای پیگیری مستمر تصمیمات کارگروه تأکید کرد.
برگزاری نشست‌های دوره‌ای، تعیین برنامه‌های مشخص و تمرکز بر تعداد محدودی از اقدامات اجرایی و قابل ارزیابی تا نشست بعدی، از دیگر پیشنهادهای ایران در این نشست بود.
بر این اساس، ایجاد سازوکاری برای پایش پیشرفت برنامه‌های مورد توافق می‌تواند به استمرار همکاری‌ها و تبدیل تصمیمات و پیشنهادهای مطرح‌شده در کارگروه به اقدامات عملی و پروژه‌های مشترک میان کشورهای عضو بریکس کمک کند.
