برگزاری جشنواره‌های بومی محلی و همکاری دستگاه‌ها و ادارات، لازمه‌ی توسعه‌ی گردشگری کشور است
واحد جولایی با اشاره به بازدید سالانه بیش از یک میلیون نفر از جاذبه‌های مهاباد، بر توسعه زیرساخت‌ها، جذب سرمایه‌گذار و تدوین طرح جامع گردشگری تأکید کرد.
گلاله رحیمی
سرپرست اداره گردشگری شهرستان مهاباد با اشاره به استقبال سالانه بیش از یک میلیون نفر از مجموعه‌های گردشگری این شهرستان، بر ضرورت تنوع‌بخشی به جاذبه‌ها، تسهیل سرمایه‌گذاری و تدوین طرح جامع گردشگری برای ایجاد اشتغال پایدار تأکید کرد.
دکتر واحد جولایی، دانش‌آموخته دکتری باستان‌شناسی، مدرس دانشگاه و سرپرست اداره گردشگری شهرستان مهاباد، در گفت‌وگو با خبرنگار پایگاه خبری بلندآوا، با تشریح ظرفیت‌های گردشگری این شهرستان، توسعه زیرساخت‌ها و تقویت همکاری میان دستگاه‌های اجرایی و بخش خصوصی را از ضرورت‌های بهره‌برداری بهتر از این ظرفیت‌ها دانست.
مهاباد؛ یکی از قطب‌های گردشگری شمال‌غرب کشور
جولایی با اشاره به استقبال گردشگران از مهاباد اظهار کرد: استقبال از ظرفیت‌های گردشگری شهرستان مطلوب است و سالانه بیش از یک میلیون نفر از مجموعه‌های گردشگری آن بازدید می‌کنند. مهاباد در کنار ارومیه و خوی، همواره از شهرستان‌های پربازدید استان آذربایجان غربی بوده است.
به گفته وی، مهاباد به‌عنوان یکی از قطب‌های گردشگری شمال‌غرب کشور شناخته می‌شود و بسیاری از هم‌وطنان، به‌ویژه گردشگران کشورهای همسایه مانند عراق، همچنین مسافران شهرهای اطراف، استان آذربایجان غربی، تبریز و استان کردستان، در تعطیلات آخر هفته به این شهرستان سفر می‌کنند.
وی با اشاره به وجود ۱۷ مرکز اقامتی در مهاباد، توسعه خدمات گردشگری و جذب سرمایه‌گذار در کانون‌های گردشگری را ضروری دانست و افزود: با جذب سرمایه‌گذار و ارائه خدمات بیشتر در این مناطق، می‌توان از ظرفیت‌های موجود بهتر استفاده کرد.
گردشگری و اشتغال؛ ظرفیتی که به بررسی دقیق‌تر نیاز دارد
سرپرست اداره گردشگری شهرستان مهاباد با اشاره به تأثیر حضور گردشگران بر فعالیت‌های اقتصادی منطقه گفت: اگرچه تاکنون آماری دقیق از میزان تأثیر گردشگری بر کاهش بیکاری ارائه نشده است، اما آثار اقتصادی این حوزه را می‌توان در فعالیت کسب‌وکارها مشاهده کرد.
جولایی افزایش فروش مغازه‌ها، رونق فعالیت هتل‌ها، جذب نیروی کار بیشتر و شکل‌گیری خدمات جدید را از جمله پیامدهای حضور گردشگران برشمرد و اظهار کرد: با افزایش استقبال از مهاباد، فعالیت‌های مختلفی شکل گرفته و مجتمع‌ها و تأسیسات گردشگری بیشتری احداث شده‌اند. هر سال نیز شاهد افتتاح هتل‌هایی در شهرستان هستیم.
وی با اشاره به ظرفیت‌هایی مانند غار آبی و تاریخی سهولان افزود: در کنار این جاذبه‌ها، فعالیت‌هایی مانند ایجاد کمپ‌های گردشگری و بوم‌گردی نیز شکل گرفته است که می‌تواند به رونق اقتصادی شهرستان کمک کند.
به گفته جولایی، گردشگری در ایجاد فرصت‌های اقتصادی نقش دارد، اما تعیین میزان تأثیر آن بر اشتغال و کاهش بیکاری، نیازمند بررسی و مطالعه دقیق است.
ضرورت تنوع‌بخشی به گردشگری برای کاهش اشتغال فصلی
جولایی با بیان اینکه فصلی‌بودن اشتغال تا حد زیادی به فصلی‌بودن گردشگری ارتباط دارد، گفت: برای مثال، غار سهولان در فصل زمستان با کاهش تعداد گردشگران مواجه است. این موضوع نشان می‌دهد که برای رسیدن به اشتغال پایدار، باید فعالیت‌های گردشگری را متنوع کرد.
وی ادامه داد: اگر یک مجموعه گردشگری در بخشی از سال بازدیدکننده کمتری دارد، باید در کنار فعالیت اصلی خود، از ظرفیت‌های دیگر نیز استفاده کند. از یک سو، لازم است تنوع جاذبه‌های گردشگری شهرستان افزایش یابد و از سوی دیگر، برای فصل‌های مختلف سال برنامه‌های متناسب در نظر گرفته شود.
سرپرست اداره گردشگری مهاباد، ایجاد پیست اسکی در مناطق دارای ظرفیت، برگزاری جشنواره‌های یخی و ساخت مجسمه‌های یخی در فصل زمستان را از جمله ایده‌هایی دانست که می‌توان برای تنوع‌بخشی به فعالیت‌های گردشگری بررسی کرد.
وی با تأکید بر اینکه هر فصل ظرفیت‌های خاص خود را دارد، افزود: فعالیت‌های گردشگری و مشاغل وابسته به آن نیز باید متناسب با این ظرفیت‌ها متنوع شوند.
جولایی همچنین بر ضرورت استفاده از ظرفیت‌های جانبی در مراکز اقامتی تأکید کرد و گفت: برای نمونه، هتل‌ها در دوره‌هایی که با کاهش مسافر مواجه‌اند، می‌توانند با فعال‌کردن بخش‌هایی مانند فضاهای ورزشی و ارائه خدمات مکمل، بخشی از کاهش فعالیت خود را جبران کنند.
جشنواره‌های فصلی؛ فرصتی برای پیوند گردشگری با اقتصاد محلی
وی برگزاری جشنواره‌های فصلی را فرصتی برای معرفی ظرفیت‌های بومی و جذب مشتریان جدید دانست و اظهار کرد: با برگزاری چنین جشنواره‌هایی، افراد بیشتری به شهر می‌آیند، ظرفیت‌های آن را می‌بینند و با محصولات محلی آشنا می‌شوند.
جولایی با اشاره به محصولات سنتی منطقه، از جمله کلاش، افزود: ممکن است فردی پیش از این به مهاباد سفر نکرده باشد یا با محصولات محلی آن آشنایی نداشته باشد، اما در جریان حضور در یک جشنواره با این محصولات آشنا شود و برای خرید آن‌ها اقدام کند.
به گفته وی، معرفی محصولات سنتی و صنایع‌دستی در چنین رویدادهایی می‌تواند زمینه افزایش فروش و تبدیل بازدیدکنندگان به مشتریان دائمی را فراهم کند و ارتباط میان گردشگری و اقتصاد تولیدی منطقه را تقویت کند.
مدیریت واحد و طرح جامع؛ پیش‌نیاز توسعه گردشگری
سرپرست اداره گردشگری شهرستان مهاباد، نبود مدیریت واحد و ضرورت تدوین طرح جامع گردشگری را از موضوعات مهم در سامان‌دهی فعالیت‌های این حوزه دانست و گفت: برای توسعه گردشگری، به مدیریت واحد در شهرستان و طرح جامع در سطح استان و شهرستان نیاز داریم.
جولایی با تأکید بر لزوم همکاری میان دستگاه‌های اجرایی اظهار کرد: گردشگری حوزه‌ای نیست که یک دستگاه به‌تنهایی بتواند آن را توسعه دهد؛ بلکه به تعامل و همکاری بخش‌های مختلف نیاز دارد. این همکاری باید از ارتباطات صرفاً اداری فراتر برود و با مشارکت و همراهی جدی مجموعه‌های مرتبط دنبال شود.
وی با اشاره به فعالیت انجمن میراث فرهنگی افزود: در این انجمن، بخشی از فعالیت‌ها با انگیزه شخصی و مشارکت داوطلبانه انجام می‌شود، اما برای مدیریت و پیشبرد برنامه‌های گسترده گردشگری، وجود یک ساختار هماهنگ‌کننده ضروری است.
به گفته جولایی، در چارچوب طرح جامع باید مسیرهای گردشگری مشخص و نیازهای زیرساختی بررسی شود تا بتوان بر اساس آن تعیین کرد که شهرستان به چه میزان ظرفیت اقامتی، چند هتل و چه نوع تأسیساتی نیاز دارد.
وی تصریح کرد: زمانی که مسیر توسعه مشخص باشد، پروژه‌ها نیز بر اساس همان برنامه تعریف و اجرا می‌شوند. در این شرایط می‌توان بسته‌های سرمایه‌گذاری آماده کرد و با برگزاری جشنواره‌ها یا برنامه‌های معرفی پروژه‌های گردشگری، سرمایه‌گذاران را به حضور در شهرستان و آشنایی با ظرفیت‌های آن دعوت کرد.
جولایی تأکید کرد که حرکت از فعالیت‌های پراکنده و سنتی به سمت توسعه منسجم گردشگری، به مدیریت واحد و برنامه‌ریزی جامع نیاز دارد.
تسهیل سرمایه‌گذاری با برنامه‌ریزی زیرساختی
وی با اشاره به ضرورت حمایت از بخش خصوصی گفت: طرح‌های گردشگری باید بر اساس رویکرد طرح جامع و با بررسی دقیق نیازهای زیرساختی و اجرایی طراحی شوند. حتی اگر سرمایه‌گذاری بخواهد به‌صورت مستقل طرحی را اجرا کند، لازم است پیش از آغاز پروژه، طرح او از نظر هماهنگی با امکانات و نیازهای منطقه به‌دقت بررسی شود.
جولایی برای توضیح اهمیت این موضوع به مشکلات احتمالی تأمین زیرساخت‌ها اشاره کرد و افزود: ممکن است فردی ساخت یک هتل را آغاز کند، اما در ادامه با مشکل تأمین آب مواجه شود و برای حل آن به هزینه‌های بسیار سنگینی نیاز داشته باشد. در چنین شرایطی، سرمایه‌گذار پس از صرف هزینه‌های اولیه، با مسئله‌ای روبه‌رو می‌شود که می‌توانست از ابتدا شناسایی شود.
وی ادامه داد: اگر قرار است پروژه‌ای اجرا شود، باید از همان ابتدا تمام نیازهای آن بررسی و مشخص شود که زیرساخت‌های لازم، از جمله آب و سایر خدمات ضروری، چگونه تأمین خواهند شد.
سرپرست اداره گردشگری مهاباد با تأکید بر نقش دولت در این زمینه اظهار کرد: طرح جامع باید با دقت کافی و با مشارکت دستگاه‌های مرتبط تدوین شود و دولت نیز برای فراهم‌کردن زیرساخت‌ها و ایجاد بستر مناسب سرمایه‌گذاری، نقش فعالی داشته باشد.
استفاده از ظرفیت جوانان تحصیل‌کرده برای کاهش مهاجرت
جولایی، نبود فرصت‌های شغلی را از دلایل اصلی مهاجرت افراد دانست و گفت: اگر فرد بتواند در محل زندگی خود شرایط شغلی مناسبی داشته باشد، انگیزه بیشتری برای ماندن خواهد داشت؛ هرچند امکانات شهرهای بزرگ‌تر و کشورهای دیگر نیز می‌تواند در تصمیم افراد برای مهاجرت مؤثر باشد.
وی تسهیل روند سرمایه‌گذاری و جلوگیری از بروکراسی پیچیده اداری را از اقداماتی دانست که می‌تواند زمینه ایجاد فرصت‌های شغلی را تقویت کند و افزود: هنگامی که سرمایه‌گذار برای اجرای طرحی مراجعه می‌کند، نباید ناچار باشد برای دریافت مجوزها و انجام مراحل مختلف، از یک اداره به اداره دیگر برود.
جولایی همچنین بر ضرورت طراحی سازوکارهایی برای استفاده از توانایی جوانان تحصیل‌کرده تأکید کرد و گفت: حمایت از این افراد نباید تنها به پرداخت وام محدود شود؛ زیرا ممکن است برخی از آن‌ها توانایی بازپرداخت تسهیلات را نداشته باشند.
به گفته وی، مجموعه‌های سرمایه‌گذاری دولتی می‌توانند با ارزیابی توانایی‌های علمی و مدیریتی افراد، زمینه مشارکت نیروهای مستعد را در اجرای پروژه‌ها فراهم کنند. استفاده از آزمون‌های ورودی، تشکیل تیم‌های مدیریتی و سنجش توانایی افراد برای اجرای طرح‌ها، از جمله راهکارهایی است که می‌توان در این زمینه مدنظر قرار داد.
معرفی ظرفیت‌ها و فراهم‌کردن بستر سرمایه‌گذاری
سرپرست اداره گردشگری شهرستان مهاباد در جمع‌بندی دیدگاه‌های خود درباره آینده گردشگری این شهرستان، معرفی ظرفیت‌های موجود و فراهم‌کردن بستر مناسب برای سرمایه‌گذاران را از محورهای مهم توسعه دانست.
جولایی با اشاره به وجود طرح‌های متعدد برای توسعه گردشگری اظهار کرد: شهرستان مهاباد ظرفیت‌های گردشگری قابل توجهی دارد و این ظرفیت‌ها باید با اجرای طرح‌های مناسب و توسعه زیرساخت‌ها تقویت شوند.
وی تأکید کرد که برای بهره‌برداری بهتر از این ظرفیت‌ها، لازم است پروژه‌های گردشگری در چارچوب برنامه‌ای منسجم تعریف شوند و زمینه اجرای آن‌ها با همکاری دستگاه‌های مسئول و بخش خصوصی فراهم شود.
به گفته جولایی، معرفی مناسب ظرفیت‌های شهرستان، تسهیل سرمایه‌گذاری و توسعه زیرساخت‌ها می‌تواند به تقویت جایگاه مهاباد در صنعت گردشگری و استفاده بهتر از فرصت‌های اقتصادی این حوزه کمک کند.
