خسارت پنهان جنگ به محیط زیست؛ انتشار ۵ میلیون تن کربن تنها در ۱۴ روز

عضو شورای راهبردی سازمان حفاظت محیط زیست گفت: فقط در ۱۴ روز نخست حملات نظامی دشمن علیه ایران حدود ۵ تا ۵.۶ میلیون تن دی اکسیدکربن وارد جو (آسمان کشور) شده است.

ابوعلی گلزاری روز چهارشنبه گفت: در حالی که توجه افکار عمومی عمدتاً بر ابعاد سیاسی و انسانی جنگ متمرکز است، بعد کمتر دیده شده ای از این بحران، آسیب گسترده به اقلیم و محیط زیست ایران است.

وی اظهار کرد: بر اساس یک تحلیل پژوهشی اولیه که توسط Queen Mary University of با همکاری پژوهشگران دانشگاه های Climate and Community Institute London و University Lancaster انجام شد، نشان می دهد که فقط در ۱۴ روز نخست حملات نظامی علیه ایران، حدود ۵ تا ۵.۶ میلیون تن معادل دی اکسیدکربن وارد جو شده است، عددی که به خوبی نشان می دهد جنگ چگونه می تواند به طور مستقیم بحران اقلیمی را تشدید کند.

دکتر گلزاری ادامه داد: این برآورد در چندین رسانه‌ی علمی و تحلیلی بین المللی از جمله Science Live , Earth.org و Truthout بازتاب یافته و نشان می دهد که هزینه‌ی زیست محیطی جنگ، بسیار فراتر از میدان نبرد است.

وی گفت: طبق این تحلیل، میزان انتشار گازهای گلخانه ای در ۲ هفته نخست جنگ، تقریباً معادل کل انتشار سالانه کشور ایسلند یا برابر با انتشار سالانه حدود ۱.۱ میلیون خودروی بنزینی است، مقایسه ای که بزرگی این شوک اقلیمی را به خوبی نشان می دهد.

دکتر گلزاری درباره چگونگی محاسبه کربن اظهار کرد: برخلاف تصور عمومی، انتشار گازهای گلخانه‌ای جنگ، تنها ناشی از سوخت مصرفی جنگنده ها نیست، پژوهشگران با استفاده از روش‌های مورد استفاده در گزارش ها و مطالعات مشابه درباره جنگ اوکراین و غزه، چندین منبع انتشار را به صورت همزمان محاسبه کرده‌اند.

وی ادامه داد: بر اساس این تحلیل، سهم هر بخش از انتشار کربن در ۱۴ روز نخست جنگ به طور تقریبی مشخص شد، به طوری که تخریب ساختمان‌ها و زیرساخت‌ها حدود ۲.۴ میلیون تن، آتش سوزی و انفجار مخازن نفت و فرآورده های نفتی حدود ۱.۸۸ میلیون تن، مصرف سوخت در عملیات نظامی (هواپیماها، ناوها و تجهیزات) حدود ۵۲۹ هزار تن، نابودی و جایگزینی تجهیزات نظامی حدود ۱۷۲ هزار تن، و استفاده گسترده از موشک‌ها و پهپادها حدود ۵۵ هزار تن بوده است.

دکتر گلزاری افزود: البته در این میان، تخریب ساختمان‌ها، منازل، مدارس و مراکز درمانی، بزرگترین سهم را در انتشار کربن داشته است زیرا بازسازی این زیرساخت ها در آینده نیازمند مصرف گسترده سیمان، فولاد و انرژی خواهد بود که خود منبع بزرگی از انتشار گازهای گلخانه‌ای است.

این استاد دانشگاه اظهار کرد: بر اساس گزارش‌ها، هزاران واحد ساختمانی در جریان حملات، آسیب دیده یا تخریب شده اند، موضوعی که نشان می دهد پیامدهای اقلیمی جنگ، تنها به زمان درگیری محدود نمی شود، بلکه در دوره بازسازی نیز ادامه خواهد یافت.

وی درباره اهمیت پرداختن به ۵ میلیون تن دی اکسید کربن گفت: ۵ میلیون تن دی اکسید کربن فقط یک شاخص محیط زیستی نیست، بلکه نشان‌دهنده‌ی ورودِ شوکی جدید به نظام اقلیمی جهانی است، در شرایطی که جهان در تلاش برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و محدود کردن افزایش دمای زمین است، جنگ‌ها عملا روند معکوسی ایجاد می کنند.

دکتر گلزاری اظهار کرد: برخی پژوهشگران حوزه‌ی اقلیم تأکید کرده اند که هزینه‌ی واقعی کربنی جنگ، معمولا بسیار بیشتر از برآوردهای اولیه است، زیرا بازسازی شهرها و زیرساخت‌ها انتشار زیادی ایجاد می کند، علاوه بر این، افزایش تولید سوخت های فسیلی برای جبران اختلال در بازار انرژی، انتشار را افزایش می دهد، از سوی دیگر افزایش بودجه‌های نظامی در جهان، مصرف سوخت و تولید تجهیزات نظامی را بالا می برد، به همین دلیل، بسیاری از تحلیلگران معتقدند اثر اقلیمی جنگ‌ها ممکن است برای دهه‌ها ادامه یابد.

جنگ، بحران اقلیم و امنیت زیست محیطی ایران

وی افزود: ایران پیش از این نیز با چالش های مهم محیط زیستی مانند کمبود آب، آلودگی هوا، فرسایش خاک و تغییر اقلیم مواجه بوده است، جنگ می تواند این فشارها را تشدید و روند مدیریت پایدار منابع طبیعی را مختل کند، آسیب به زیرساخت های انرژی، انتشار آلاینده ها در هوا، احتمال نشت مواد شیمیایی و افزایش مصرف سوخت های فسیلی، همگی می‌توانند کیفیت محیط زیست را در کوتاه‌مدت و بلندمدت تحت تأثیر قرار دهند.

عضو شورای راهبردی سازمان حفاظت محیط زیست گفت: در چنین شرایطی، توجه به پیامدهای زیست محیطی جنگ، تنها یک دغدغه‌ی تخصصی نیست، بلکه بخشی از امنیت ملی و رفاه نسل های آینده محسوب می شود، تجربه جنگ‌های گذشته نشان داده است که بازسازی محیط زیست، بسیار دشوارتر و زمان‌بر تر از بازسازی زیرساخت‌های فیزیکی است.

عددی که احتمالا افزایش می یابد

دکتر گلزاری افزود: باید توجه داشت که رقم ۵ میلیون تن دی اکسید کربن، یک برآورد اولیه است و هنوز به‌طور کامل در فرایند داوری علمی (peer review) منتشر نشده است، با‌این‌حال، این عدد بر اساس روش‌های پذیرفته شده‌ی بین المللی محاسبه شده و توسط چندین رسانه علمی معتبر مورد استناد قرار گرفته است.

وی گفت: با ادامه درگیری‌ها، احتمال افزایش این رقم، بسیار زیاد است زیرا انتشار ناشی از جنگ، معمولا با طولانی شدن درگیری‌ها، گسترش حملات به زیرساخت‌های انرژی و آغاز فرایند بازسازی افزایش می‌یابد، جنگ‌ها معمولا با اعداد نظامی سنجیده می شوند، اما شاید یکی از مهمترین اعداد این جنگ، همان ۵ میلیون تن کربنی باشد که فقط در ۲ هفته وارد جو زمین شده است، عددی که یادآور این واقعیت است که در جنگ‌های مدرن، محیط زیست نیز به یکی از قربانیان اصلی تبدیل شده است.

منبع:  asriran.com