علم و تکنولوژی
ساخت داربست ژلاتینی برای پیوند سلولهای بنیادی سطح چشم در ایران
رئیس بخش قرنیه بیمارستان فارابی با تشریح جزئیات پژوهش پیوند سلولهای بنیادی سطح چشم از ساخت و ثبت اختراع داربست ژلاتینی برای بازسازی سطح چشم خبر داد؛ روشی که به گفته وی با هدف رفع محدودیتهای استفاده از پرده آمنیون در پیوند سلولهای بنیادی توسعه یافته است.
حامد قاسمی درباره روش درمان پیوند سلولهای بنیادی لیمبوس توضیح داد: سلولهای بنیادی لیمبوس از چشم سالم مقابل بیمار، افراد نزدیک به بیمار یا جسد برداشته میشوند، سپس این سلولها روی آمنیون ممبرین یا پرده جنینی کشت داده شده و در نهایت روی سطح چشم آسیبدیده پیوند زده میشوند.
قاسمی با اشاره به محدودیتهای آمنیون گفت: یکی از مشکلات این روش، احتمال انتقال عفونتهای پریونی مانند کروتزفلد جاکوب است که با روشهای معمول قابل ارزیابی نیست.
به گفته رئیس بخش قرنیه بیمارستان فارابی، برای رفع این مشکل، داربست ژلاتینی طراحی و ساخته شده است که برای بازسازی سطح چشم مورد استفاده قرار میگیرد. مقاله مربوط به این پژوهش نیز در مجله Nature منتشر شده و مورد استناد پژوهشگران قرار گرفته است.
وی درباره روند طراحی این داربست اظهار کرد: طراحی آن با همکاری بینالمللی با یک متخصص بیومتریال انجام شد و حدود دو سال برای بررسی ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی آن زمان صرف شد. این داربست باید استحکام کافی برای بخیهخوردن داشته باشد، امکان رشد سلولهای اپیتلیوم روی آن فراهم باشد و در برابر آنزیمها و pH سطح چشم مقاومت کند؛ همچنین خطر سرطانزایی آن نیز باید مورد بررسی قرار میگرفت.
قاسمی درباره فاز حیوانی این پژوهش گفت: این مرحله روی ۹ رت در حیوانخانه بیمارستان فارابی انجام شد.
وی با اشاره به دقت مراحل طراحی و ارزیابی داربست افزود: ویژگیهای مختلف این ساختار طی حدود دو سال بررسی شد و مقاله پژوهش نیز در فرآیند داوری مجله Nature با ایراد اساسی مواجه نشد.
رئیس بخش قرنیه بیمارستان فارابی با اشاره به هزینه فاز حیوانی اظهار کرد: هزینه این مرحله در سال ۱۳۹۵ حدود ۱۰۰ میلیون تومان بود که دانشگاه علوم پزشکی تهران آن را تقبل کرد و بخشی از هزینه ارزی نیز از سوی دانشگاه همکار خارجی پرداخت شد.
به گفته قاسمی، فاز انسانی این پژوهش از سال ۱۳۹۸ آغاز شد اما به دلیل شیوع کرونا با وقفه مواجه شد و از سال ۱۴۰۰ بهصورت کامل ادامه پیدا کرد. تاکنون این روش روی ۱۲ بیمار انجام شده و نتایج اولیه پایلوت آن موفقیتآمیز بوده است؛ با این حال، به دلیل ارزش و حساسیت بافت انسانی، مراحل درمان با احتیاط بیشتری دنبال میشود.
قاسمی همچنین از راهاندازی فلوشیپ بیماریهای سطح چشم در سال گذشته خبر داد و گفت هدف از این اقدام، تربیت نیروهای متخصص برای نقاط مختلف کشور است تا بیماران و آسیبدیدگان ساکن شهرهای دور برای دریافت خدمات تخصصی الزاماً به بیمارستان فارابی مراجعه نکنند.
وی با تأکید بر ضرورت تقویت خودباوری در میان جوانان ایرانی گفت: ایران در حوزه چشمپزشکی با دنیا برابری میکند و در برخی حوزهها نیز اقداماتی انجام میدهد که در سایر نقاط جهان انجام نشده است.
رئیس بخش قرنیه بیمارستان فارابی با اشاره به ثبت پتنت بینالمللی این داربست افزود: این محصول در بازارهای بینالمللی عرضه میشود، هرچند تحریمها انتقال پول و مسائل مالی مرتبط با فروش آن را دشوار کرده است.
وی در پایان از برنامه برای توسعه نسل بعدی این داربست خبر داد و گفت در مرحله بعد، قرار است یک سمت داربست با نانومواد و مواد ضداسکار ترکیب شود.
