هشدار استاد دانشگاه درباره ورزش در گرمای تابستان؛ گرمازدگی، کمآبی بدن و آسیبهای جبرانناپذیر در کمین ورزشکاران
دکتر مسعود روشنی، استاد دانشگاه و مدرس فدراسیونهای ورزشی، با هشدار نسبت به افزایش دمای هوا در تهران و بسیاری از شهرهای کشور، از ورزشکاران خواست از انجام فعالیتهای ورزشی در ساعات اوج گرما خودداری کنند و تأکید کرد بیتوجهی به اصول علمی ورزش در تابستان میتواند پیامدهای خطرناکی از جمله گرمازدگی، کمآبی شدید بدن، اختلال در عملکرد قلب و حتی آسیبهای مغزی را به دنبال داشته باشد.
با افزایش دمای هوا و آغاز روزهای بسیار گرم تابستان، رعایت اصول ایمنی در فعالیتهای ورزشی بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا کرده است. دکتر مسعود روشنی، استاد دانشگاه و از مدرسان باسابقه فدراسیونهای ورزشی، در گفتوگو با خبرنگار ما با اشاره به مخاطرات ورزش در شرایط گرمای شدید، نسبت به عوارض جدی ناشی از بیتوجهی به این موضوع هشدار داد.
وی با بیان اینکه انجام تمرینات سنگین در هوای گرم موجب از دست رفتن بخش قابل توجهی از آب و املاح بدن میشود، اظهار کرد: کمآبی بدن یا دهیدراته شدن، غلظت خون را افزایش میدهد و در نتیجه جریان خون با اختلال مواجه میشود. این شرایط باعث افزایش فشار بر قلب، تند شدن ضربان، سطحی شدن تنفس، کاهش اکسیژنرسانی به عضلات و در نهایت آسیب به مغز و تضعیف سیستم ایمنی بدن خواهد شد.
این استاد دانشگاه با اشاره به آثار روحی و روانی گرمازدگی افزود: بسیاری از ورزشکارانی که در ساعات نامناسب روز تمرین میکنند، پس از پایان فعالیت ورزشی نیز دچار خستگی شدید، بیحالی، افت عملکرد ذهنی و حتی پرخاشگری میشوند؛ موضوعی که میتواند کیفیت زندگی روزانه آنان را به شدت تحت تأثیر قرار دهد.
روشنی همچنین درباره آثار مخرب تابش مستقیم نور خورشید بر پوست ورزشکاران هشدار داد و گفت: قرار گرفتن طولانیمدت در معرض نور خورشید میتواند موجب سوختگی، التهاب، خارش و آسیبهای پوستی شود و در بلندمدت احتمال ابتلا به سرطان پوست را افزایش دهد.
وی با تأکید بر اینکه ورزشکاران باید از فعالیت بدنی در ساعات اوج گرما، بهویژه بین ساعت ۱۱ تا ۱۸، خودداری کنند، توصیه کرد: بهترین زمان برای ورزش، ساعات ابتدایی صبح یا پس از غروب آفتاب است. همچنین در صورت ضرورت انجام تمرین در فضای باز، استفاده از لباسهای نخی و آستیندار، کلاه لبهدار و در صورت نیاز عینک آفتابی ضروری است.
این مدرس فدراسیونهای ورزشی با اشاره به اهمیت تأمین آب بدن تصریح کرد: نوشیدن مداوم آب خنک در طول تمرین ضروری است، اما مصرف آب یخ به دلیل شوک دمایی به معده میتواند مشکلات گوارشی ایجاد کند و روند جذب مایعات را نیز مختل سازد.
روشنی یکی دیگر از اشتباهات رایج ورزشکاران را استفاده از بستنی یا مواد غذایی بسیار سرد بلافاصله پس از تمرین دانست و گفت: همچنین قرار دادن یخ یا کمپرس آب یخ روی سر و پیشانی پس از فعالیت ورزشی اقدامی نادرست و خطرناک است که میتواند اختلالاتی در عملکرد بدن ایجاد کند. به جای آن، بهتر است فرد به محیطی خنک یا سایه منتقل شده و از کمپرس آب معمولی یا خنک استفاده کند.
وی همچنین پوشیدن لباسهای نایلونی و ضخیم با هدف افزایش تعریق و چربیسوزی را از دیگر باورهای غلط در ورزش دانست و اظهار کرد: این لباسها مانع تهویه مناسب پوست و تبادل حرارتی بدن میشوند و خطر گرمازدگی را به شکل قابل توجهی افزایش میدهند.
این استاد دانشگاه درباره علائم هشداردهنده کمبود اکسیژن نیز گفت: اگر ورزشکار هنگام تمرین با اختلال تنفس، کبودی پوست یا تغییر رنگ ناخنها مواجه شد، باید بلافاصله فعالیت را متوقف کرده، به محل خنک منتقل شود و اقدامات اولیه برای کاهش دمای بدن انجام گیرد.
روشنی با تأکید بر اینکه هدف اصلی ورزش ارتقای سلامت و کیفیت زندگی است، خاطرنشان کرد: ورزش نباید به رفتاری پرخطر تبدیل شود. در فصل تابستان بهترین گزینه، استفاده از سالنها و مجموعههای ورزشی مجهز به سیستم تهویه و تجهیزات سرمایشی است تا خطرات ناشی از گرمای شدید به حداقل برسد.
ضوی در پایان با اشاره به رواج روزافزون آفتاب گرفتن با هدف تغییر رنگ پوست، این اقدام را رفتاری پرخطر و آسیبزا توصیف کرد و گفت: برنزه کردن پوست از طریق قرار گرفتن طولانی در برابر نور خورشید میتواند عوارض جدی و گاه جبرانناپذیری برای سلامت افراد به همراه داشته باشد. افرادی که تمایل به تغییر رنگ پوست دارند، در صورت ضرورت بهتر است از محصولات و اسپریهای استاندارد و مورد تأیید بهداشتی استفاده کنند و در انتخاب این محصولات نیز نهایت دقت را داشته باشند.
