اخبار هنرهای تجسمی هفته؛ از «جستجوی ایران» تا هفته تصویرگری
مروری بر مهم‌ترین اخبار هنرهای تجسمی هفته؛ از افتتاح نمایشگاه «جستجوی ایران» در موزه هنرهای معاصر تا هفته تصویرگری و جشنواره هنرهای تجسمی جوانان.
هنرهای تجسمی از جمله عرصه‌های هنری کشور هستند که ظرفیت بالایی برای واکنش سریع به رویدادهای اجتماعی و فرهنگی دارند. با این حال، این حوزه در مقایسه با هنرهایی مانند سینما و موسیقی، کمتر مورد توجه رسانه‌ها قرار می‌گیرد.
در سلسله گزارش‌های «هنرهای تجسمی در هفته‌ای که گذشت»، مهم‌ترین رویدادها و اتفاقات این حوزه را مرور می‌کنیم. این گزارش، نگاهی دارد به تازه‌ترین نمایشگاه‌ها، جشنواره‌ها، نشست‌های تخصصی و فعالیت‌های هنرمندان تجسمی در هفته گذشته.
جمعه‌ها در تقویم کاری کشور روز تعطیل محسوب می‌شوند؛ اما برای گالری‌ها و هنرمندان تجسمی، این روز آغاز فعالیت‌های تازه است. نقاشان، مجسمه‌سازان، عکاسان، تصویرگران، گرافیست‌ها و خوشنویسان، دستاوردهای هنری خود را در قالب نمایشگاه‌های مختلف به نمایش می‌گذارند.
در واقع، «آدینه» به روز نانوشته افتتاح نمایشگاه‌های هنری تبدیل شده است. تعطیلی بسیاری از مشاغل نیز فرصت مناسبی برای بازدید علاقه‌مندان و اقشار مختلف مردم از این آثار فراهم می‌کند.
یکی از مهم‌ترین رویدادهای هنرهای تجسمی در هفته گذشته، افتتاح نمایشگاه «جستجوی ایران» در موزه هنرهای معاصر تهران بود. این نمایشگاه با حضور سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، آغاز به کار کرد.
نمایشگاه «جستجوی ایران» با کاوش در گنجینه آثار موزه هنرهای معاصر تهران، به بررسی تداوم روح تاریخی ایران در هنر مدرن می‌پردازد. این رویداد با عنوان فرعی «در گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران»، تجربه‌های متفاوت هنرمندان از مفهوم ایران را به نمایش می‌گذارد.
در این نمایشگاه بیش از ۱۰۰ اثر از مجموعه هنر مدرن ایران در معرض دید مخاطبان قرار گرفته است. آثاری از هنرمندانی همچون سهراب سپهری، پرویز کلانتری، پرویز تناولی، حسین زنده‌رودی، فرح اصولی، رضا مافی، محمد احصایی و بهمن محصص در میان آثار منتخب دیده می‌شود.
علاقه‌مندان می‌توانند از روز یکشنبه ۱۰ آبان تا نیمه آذرماه از نمایشگاه «جستجوی ایران» بازدید کنند.
هفته گذشته، نشست هماهنگی و هم‌اندیشی دبیران رویدادهای هنری معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با سیدمحمد بطحایی، رئیس سازمان امور اجتماعی کشور، برگزار شد.
این نشست با حضور مهدی شفیعی، معاون هنری وزیر فرهنگ، اتابک نادری، مدیرکل هنرهای نمایشی، آیدین مهدی‌زاده، مدیرکل هنرهای تجسمی، بابک رضایی، مدیرکل دفتر موسیقی، مهدی حاجیان، مسئول هماهنگی امور استان‌ها و رویدادهای هنری معاونت، اصغر خلیلی، مدیر مجموعه تئاتر شهر و سیدعباس میرهاشمی، دبیرکل نوزدهمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر برگزار شد.
رسول پاپایی، مشاور سازمان امور اجتماعی و جمعی از دبیران جشنواره‌های فجر نیز در این جلسه حضور داشتند. حاضران در این نشست، نقش رویدادهای ملی هنری در حوزه مسئولیت اجتماعی را بررسی کردند.
سیدعباس میرهاشمی، دبیرکل نوزدهمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر، در این نشست گزارشی از فعالیت‌های دبیرخانه ارائه داد. او به بخش‌هایی مانند «جنگ تحمیلی ۱۲ روزه»، «جنگ تحمیلی رمضان» و «ایران امروز» اشاره کرد.
میرهاشمی همچنین بر اجرای آثار هنری در مکان‌هایی تأکید کرد که حمله‌های دشمن به آن‌ها آسیب رسانده است.
او با اشاره به ضرورت توجه بیشتر به ظرفیت‌های موجود گفت: «ما کمتر قدر داشته‌هایمان را می‌دانیم و می‌بایست همه دست به دست هم دهیم تا مشکلات و موانع موجود از سر راه برداشته شود. ما اکنون باید برای هم‌افزایی و ایجاد انگیزه بین هنرمندان و مخاطبان، هر کاری از دستمان برمی‌آید انجام دهیم.»
دبیرکل جشنواره هنرهای تجسمی فجر همچنین نشست‌های مشترک و هم‌اندیشی میان فعالان این حوزه را زمینه‌ای برای نزدیک‌تر شدن مخاطبان به رویدادهای مهم هنری دانست.
هفتمین هفته تصویرگری نیز در هفته گذشته با معرفی برگزیدگان و برگزاری مراسم افتتاحیه آغاز شد. این رویداد علاوه بر نمایش آثار هنرمندان، میزبان نشست‌های تخصصی و کارگاه‌های آموزشی بود.
در مراسم افتتاحیه، نیکزاد نجومی، فاطمه رادپور، علی هاشمی شهرکی و مژگان سعیدیان نشان آبان تصویرگری را دریافت کردند.
نشان آبان از برنامه‌های سالانه انجمن تصویرگران ایران است. این نشان با هدف پاسداشت فعالیت‌های حرفه‌ای تصویرگران، قدردانی از چهره‌های تأثیرگذار و معرفی استعدادهای تازه این حوزه اهدا می‌شود.
نمایشگاه «راه» بخش اصلی هفتمین هفته تصویرگری را تشکیل می‌دهد. در این نمایشگاه بیش از ۳۰۰ اثر از اعضای انجمن تصویرگران ایران به نمایش درآمده است.
در بخش نمایشگاه‌های جانبی نیز نمایشگاه «روند؛ مدیا مارکت‌های نو» با تمرکز بر تصویرسازی تبلیغاتی و طراحی کاراکتر برگزار شد. این نمایشگاه آثار هنرمندان فعال در این حوزه را به مخاطبان معرفی می‌کند.
بخش بین‌الملل هفته تصویرگری نیز میزبان نمایشگاه «از راه دور، پینوکیو» بود. در این رویداد، تصویرگران کشورهای مختلف برداشت‌های هنری خود از شخصیت پینوکیو را به نمایش گذاشتند.
همچنین نمایشگاه آثار برگزیدگان دوره پیشین نشان آبان با آثاری از فریده شهبازی، عطیه مرکزی، بهمن دادخواه و نوشین صادقیان برگزار شد.
در کنار نمایشگاه‌ها، نشست مشترک تصویرگران و ناشران در خانه هنرمندان ایران برگزار شد. شرکت‌کنندگان در این نشست، شکاف فزاینده میان دو صنف را بررسی کردند و بر ضرورت پایان دادن به فعالیت‌های جزیره‌ای ناشران، نویسندگان و تصویرگران تأکید داشتند.
بررسی چالش‌های مشترک و شناسایی زمینه‌های همکاری و همفکری از مهم‌ترین اهداف این نشست بود.
فرزانه فخریان، مدیر آژانس ادبی ناکتا، نیز در این جلسه بر ضرورت آگاهی هنرمندان از حقوق مادی و معنوی آثارشان تأکید کرد. او خواستار نقش‌آفرینی فعال‌تر انجمن تصویرگران در حمایت‌های صنفی و پیگیری جمعی مطالبات شد.
فخریان همچنین از انتشار غیرمجاز و ترجمه بدون اجازه آثار در بازارهای داخلی و خارجی انتقاد کرد. او چالش‌های بانکی در همکاری‌های بین‌المللی و نبود معیارهای شفاف در سیاست‌های حمایتی وزارت فرهنگ را از دیگر مشکلات این حوزه دانست.
این فعال حوزه نشر در بخش دیگری از سخنان خود به کیفیت ادبی برخی آثار کودک پرداخت. او بر ضرورت استفاده از زبان داستانی به‌جای توضیحات مستقیم تأکید کرد و ایجاد مسیرهای ارتباطی مؤثر برای عرضه آثار ایرانی در بازارهای جهانی را ضروری دانست.
مراسم رونمایی از پوستر سی‌وسومین جشنواره هنرهای تجسمی جوانان ایران نیز در هفته گذشته در کرمانشاه برگزار شد.
این دوره از جشنواره با استقبال گسترده هنرمندان جوان همراه بود. یک‌هزار و ۷۲ هنرمند از ۳۱ استان کشور، در مجموع ۶ هزار و ۴۲۶ اثر به دبیرخانه ارسال کردند. پس از ارزیابی آثار، ۱۷۳ هنرمند از ۲۸ استان به مرحله نهایی راه یافتند.
پوستر این دوره را رضا عابدینی با شعار «آب را گل نکنیم» طراحی کرده است. سی‌وسومین جشنواره هنرهای تجسمی جوانان ایران از ۲۳ تا ۲۷ آبان ۱۴۰۵ به میزبانی استان کرمانشاه برگزار می‌شود.
آیدین مهدی‌زاده، مدیرکل دفتر هنرهای تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و رئیس شورای سیاست‌گذاری جشنواره، درباره برنامه‌های این دوره توضیحاتی ارائه کرد.
او با اشاره به ادامه بخش «سرزمین من» از جشنواره هنرهای تجسمی فجر گفت: این بخش با هدف پاسداشت آب و با حمایت وزارت نیرو شکل گرفته است. همچنین مسیری چندماهه برای ارائه پروژه‌های هنری در ستایش آب پیش‌بینی شده است.
مهدی‌زاده، پرورش استعدادهای جوان، ایجاد ظرفیت‌های ماندگار و استفاده از تجربه شرکت‌کنندگان دوره‌های گذشته در ترکیب داوران را از اهداف اصلی جشنواره برشمرد. او تأکید کرد که اهمیت این رویداد به روزهای برگزاری آن محدود نمی‌شود.
رئیس شورای سیاست‌گذاری جشنواره همچنین به انتخاب این رویداد در نظام ارزش‌یابی بنیاد ملی نخبگان با درجه الف اشاره کرد. به گفته او، برگزیدگان جشنواره امکان بهره‌مندی از حمایت‌های این بنیاد را دارند. حضور جهاد دانشگاهی نیز می‌تواند ارتباط جشنواره با بدنه دانشگاهی را تقویت کند.
مهدی‌زاده در ادامه، بر ضرورت مردمی‌سازی هنرهای تجسمی تأکید کرد و گفت: «روزگار ماندن هنرهای تجسمی در فضاهای بسته تمام شده و هنرهای تجسمی باید به زندگی مردم بیاید.»
او همچنین خاطرنشان کرد که جشنواره نباید به روزهای برگزاری محدود بماند، بلکه باید برای فضای فرهنگی استان ظرفیت‌های ماندگار ایجاد کند.
اقتصاد هنر و چالش تعیین قیمت آثار هنری نیز یکی دیگر از موضوعات مورد توجه در هفته گذشته بود.
در همین راستا، نشست تخصصی «از تحلیل بازار تا تعیین قیمت آثار هنری» با سخنرانی علی ظریف، استاد اقتصاد مؤسسه مطالعات پیشرفته تهران، برگزار شد.
این نشست با هدف بررسی ارتباط میان تحلیل بازار و تعیین قیمت آثار هنری شکل گرفت. شرکت‌کنندگان نیز دیدگاه‌های خود را درباره یکی از چالش‌های مهم اقتصاد هنر مطرح کردند.
علی ظریف در این جلسه، روش‌های مختلف قیمت‌گذاری آثار هنری را تشریح کرد. او مدل مبتنی بر ساختار هزینه تولید اثر را ساده‌ترین روش قیمت‌گذاری دانست و به امکان استفاده از مدل‌های پیشرفته‌تر اشاره کرد.
به گفته او، برخی مدل‌ها با توجه به تابع تقاضای اثر هنری، متغیرهای تأثیرگذار بر بازار را بررسی می‌کنند و بر اساس آن‌ها به تعیین قیمت می‌پردازند.
ظریف همچنین ایجاد چارچوبی مشترک برای فعالان بازار هنر را ضروری دانست. او با اشاره به دشواری قیمت‌گذاری آثار هنری، اقتصاد رفتاری را یکی از مباحث کلیدی این حوزه معرفی کرد.
در ادامه این نشست، سوگیری‌های رفتاری افراد در مواجهه با آثار هنری و تأثیر آن‌ها بر ارزیابی و قیمت‌گذاری آثار نیز مورد بررسی قرار گرفت.
در ادامه رویدادهای هنرهای تجسمی، جمعه ۱۵ آبان نیز چند نمایشگاه تازه در گالری‌های تهران افتتاح می‌شوند.
نمایشگاه‌های «انباشت تدریجی» در گالری کیمن، «آنتروپی ارکیده» در گالری هما، «نامستقر» در گالری این/جا و نمایشگاه گروهی ششمین جایزه هنر معاصر ویستا در گالری ویستا، از جمله برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای این روز هستند.
همچنین نمایشگاه‌های «حضور» در گالری والی، «جان اشیاء» در گالری لاله، «ورای خویش» در گالری با، «خواب نیم‌روز» در گالری دیدار و «از درون» در گالری بازدید میزبان علاقه‌مندان هنرهای تجسمی خواهند بود.
این نمایشگاه‌ها فرصتی تازه برای آشنایی با تجربه‌ها و رویکردهای هنرمندان معاصر فراهم می‌کنند و بار دیگر جمعه را به یکی از روزهای مهم فعالیت گالری‌های هنری تبدیل خواهند کرد.
