ایران هنوز نمایندهای برای اسکار ۲۰۲۷ معرفی نکرده است؛ کمیته انتخاب تشکیل میشود؟
کمتر از یک ماه تا پایان مهلت معرفی نماینده کشورها به آکادمی اسکار ۲۰۲۷ باقی مانده، اما هنوز تکلیف نماینده ایران برای حضور در بخش بهترین فیلم بینالمللی مشخص نشده و خبری از تشکیل رسمی کمیته انتخاب نماینده ایران نیز منتشر نشده است؛ وضعیتی که با توجه به زمان محدود باقیمانده، میتواند روند بررسی آثار، انتخاب فیلم و آمادهسازی آن برای ارسال به آکادمی را با چالش مواجه کند.
بر اساس تقویم آکادمی علوم و هنرهای سینمایی، کشورهای متقاضی حضور در بخش بهترین فیلم بینالمللی تا ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ برابر با ۸ مهر ۱۴۰۵ فرصت دارند فیلم منتخب خود را معرفی و ارسال کنند. آثار متقاضی نیز باید مطابق مقررات آکادمی، از جمله آغاز اکران تجاری واجد شرایط در فاصله اول اکتبر ۲۰۲۵ تا ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶، شرایط لازم را داشته باشند. همچنین فیلم باید دستکم هفت روز متوالی در یک منطقه تجاری واجد شرایط اکران شده باشد.
خانه سینما امسال در کمیته اسکار حضور دارد؟
یکی از مهمترین ابهامها درباره انتخاب نماینده ایران، به سازوکار تشکیل کمیته و مشخص نبودن متولی اصلی این فرآیند بازمیگردد؛ موضوعی که سال گذشته نیز به محل اختلاف میان خانه سینما، بنیاد سینمایی فارابی و سازمان سینمایی تبدیل شده بود.
در دوره گذشته، اختلافنظرهایی درباره میزان نقش نهادهای صنفی و دولتی در انتخاب نماینده ایران وجود داشت. خانه سینما بر جایگاه نهاد صنفی و ضرورت حضور مؤثر سینماگران در فرآیند تصمیمگیری تأکید داشت و نسبت به سازوکار انتخاب نماینده انتقادهایی مطرح کرد. از سوی دیگر، بنیاد سینمایی فارابی با توجه به سابقه فعالیت در حوزه رویدادهای بینالمللی و فرآیند ارسال آثار، در بخش اجرایی معرفی فیلم به آکادمی نقش داشت و سازمان سینمایی نیز به عنوان متولی دولتی سینما در این فرآیند حضور داشت.
در نهایت، خانه سینما از کمیته معرفی نماینده ایران به اسکار کنارهگیری کرد و سال گذشته فیلم «علت مرگ نامعلوم» ساخته علی زرنگار به عنوان نماینده ایران در اسکار ۲۰۲۶ انتخاب شد.
امسال نیز هنوز بهطور قطعی مشخص نیست خانه سینما در کمیته انتخاب نماینده ایران حضور خواهد داشت یا خیر. طبق پیگیری خبرنگار مهر، مسئولان مربوطه در حال رایزنی هستند تا تعامل سازندهای میان اعضای خانه سینما و بنیاد سینمایی فارابی در این زمینه شکل بگیرد.
کدام فیلمهای ایرانی واجد شرایط بررسی هستند؟
در بازه زمانی تعیینشده از سوی آکادمی، تعدادی از فیلمهای ایرانی روی پرده رفتهاند که میتوانند از نظر مقررات اکران در فهرست آثار قابل بررسی قرار بگیرند. از جمله این آثار میتوان به «نیمشب»، «قمارباز»، «بهشت تبهکاران»، «خط نجات»، «تهران کنارت»، «کفایت مذاکرات»، «آنتیک»، «تاکسیدرمی»، «زندهشور»، «استخر»، «سفینه نجات»، «لباس شخصی» و «اسکورت» اشاره کرد.
با این حال، شرایط سینمای ایران در یک سال گذشته انتخاب نماینده را برای کمیته احتمالی ساده نمیکند. سینمای ایران در این مدت تحت تأثیر دو دوره جنگ و پیامدهای آن قرار داشت و این شرایط بر روند تولید و اکران آثار و در نهایت بر ترکیب فیلمهای روی پرده نیز تأثیر گذاشت.
همچنین با حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران در ۹ اسفند، برنامه اکران نوروزی دستخوش تغییر شد و آثاری با موضوع جنگ و مضامین نزدیک به شرایط روز در اولویت اکران قرار گرفتند.
از سوی دیگر، برخورداری از شرایط اکران به تنهایی برای موفقیت یک فیلم در مسیر اسکار کافی نیست. حضور در جشنوارههای معتبر بینالمللی، داشتن پخشکننده خارجی قدرتمند، سابقه نمایش جهانی و امکان شکلگیری کمپین تبلیغاتی از جمله عواملی هستند که میتوانند شانس دیدهشدن یک فیلم را در فصل جوایز افزایش دهند.
در میان فیلمهای اکرانشده در یک سال گذشته نیز حضور پررنگی از آثار ایرانی در جشنوارههای قدرتمند بینالمللی دیده نمیشود. شماری از فیلمهای ایرانی حاضر در جشنوارههای مهمی مانند ونیز نیز بدون طی کردن فرآیند رسمی اکران و دریافت مجوزهای داخلی در این رویدادها حضور داشتهاند و از این منظر نمیتوان همه آنها را به سادگی در فهرست گزینههای ایران برای معرفی به آکادمی قرار داد.
«غذای نیمروز» و «سرزمین فرشتهها»؛ گزینههای تازه
در کنار فیلمهایی که تاکنون اکران شدهاند، نام «غذای نیمروز» ساخته مجید مجیدی نیز به عنوان یکی از گزینههای قابل توجه مطرح شده است. این فیلم به تازگی پروانه نمایش دریافت کرده و قرار است در جشنواره بوسان ۲۰۲۶ حضور داشته باشد. بنابراین، در صورت فراهم شدن شرایط اکران آن در بازه زمانی تعیینشده از سوی آکادمی، میتواند به دلیل برخورداری از یک مسیر بینالمللی مورد توجه کمیته انتخاب قرار گیرد.
«سرزمین فرشتهها» به کارگردانی بابک خواجهپاشا و تهیهکنندگی منوچهر محمدی نیز از دیگر فیلمهایی است که به تازگی پروانه نمایش دریافت کرده است. این فیلم روایتی انسانی و شاعرانه از ظلم به کودکان غزه ارائه میدهد و در صورت فراهم شدن شرایط اکران، میتواند در میان گزینههای قابل بررسی قرار بگیرد.
قانون جدید اسکار چه تغییری ایجاد کرده است؟
امسال قوانین جدیدی نیز در بخش فیلمهای بلند بینالمللی اعمال میشود. بر اساس این مقررات، در کنار روش سنتی که یک کشور یا منطقه، فیلمی را به عنوان نماینده رسمی خود از طریق کمیتههای مجاز معرفی میکند، یک فیلم غیرانگلیسیزبان که جایزه برتر یکی از شش جشنواره منتخب جهانی را به دست آورد، میتواند به صورت مستقیم وارد رقابت اسکار شود.
این شش جشنواره شامل جشنواره کن با جایزه نخل طلا، جشنواره برلین با جایزه خرس طلایی، جشنواره بوسان با جایزه بهترین فیلم، جشنواره ساندنس با جایزه بزرگ هیئت داوران سینمای جهان، جشنواره تورنتو با جایزه پلتفرم و جشنواره ونیز با جایزه شیر طلایی هستند.
همچنین از امسال نام کارگردان فیلم برنده، در کنار نام کشور برنده، روی پلاک تندیس اسکار حک خواهد شد.
با توجه به فرصت محدود باقیمانده تا پایان مهلت آکادمی، اکنون پرسش اصلی این است که کمیته انتخاب نماینده ایران چه زمانی تشکیل خواهد شد، ترکیب آن چگونه خواهد بود و کدام نهاد مسئولیت نهایی این فرآیند را بر عهده خواهد گرفت.
باید دید آیا اختلافات سال گذشته میان خانه سینما و ساختار دولتی سینما بر سر شیوه انتخاب و مدیریت فرآیند معرفی نماینده بار دیگر تکرار خواهد شد یا نهادهای متولی میتوانند پیش از پایان مهلت آکادمی به سازوکاری مشترک برسند و در نهایت، کدام فیلم به عنوان نماینده سینمای ایران در جوایز اسکار ۲۰۲۷ معرفی خواهد شد.
