هنر، صدای امید در روزگار جنگ / استاد علیرضا حجازی: موسیقی، حافظ هویت و روحیه ملتهاست
جنگ، اگرچه همواره یکی از تلخترین فصلهای تاریخ بشر بوده، اما در دل همین بحرانها، هنر و بهویژه موسیقی توانسته است به پناهگاهی برای حفظ امید، هویت و همبستگی اجتماعی تبدیل شود. این موضوع محور گفتوگوی ما با استاد علیرضا حجازی، هنرمند و مدرس موسیقی، است که معتقد است هنر نه زاییده ویرانی، بلکه حاصل زیبایی، انسانیت و امید است.
جنگ؛ میراثی جز رنج برای انسان ندارد
استاد حجازی در ابتدای این گفتوگو با اشاره به آثار و پیامدهای جنگ گفت: «در طول تاریخ، هیچ جنگی پیروزی مطلق برای انسان به همراه نداشته است. آنچه از جنگ باقی میماند، مرگ، ویرانی، آوارگی و رنج انسانهاست.»
وی افزود: «در بسیاری از مواقع، اختلافات میان گروهی محدود از صاحبان قدرت، سرنوشت میلیونها انسانی را رقم میزند که تنها خواستهشان زندگی آرام و امن است. از همین رو، آنچه در حافظه تاریخی ملتها ماندگار میشود، نه شکوه جنگ، بلکه خسارتهای جبرانناپذیر انسانی آن است.»
الهام هنری از زیبایی میآید، نه از ویرانی
این هنرمند درباره ارتباط جنگ و آفرینش هنری نیز اظهار داشت: «سرچشمه الهام هنرمند، زیباییهای طبیعت، رفتارهای انسانی، عشق، همدلی و همبستگی اجتماعی است. مفاهیمی مانند مرگ، خشونت و نابودی، به خودی خود منشأ خلق اثر هنری نیستند.»
وی ادامه داد: «جنگ هرگز عامل جوشش روح هنرمند نیست؛ اما هنرمند میتواند در چنین شرایطی از ظرفیت هنر برای تقویت روحیه جامعه، ایجاد امید و حفظ انسجام ملی بهره بگیرد.»
جنگ، روح هنرمند را زخمی میکند
استاد حجازی با تأکید بر تأثیرات روانی جنگ بر هنرمندان گفت: «کسانی که سالها در مسیر شناخت، خردورزی و پالایش درونی گام برداشتهاند، حساسیت بیشتری نسبت به رنجهای انسانی دارند. به همین دلیل، وقوع جنگ میتواند آسیبهای عمیقی بر احساسات و جهان ذهنی آنان وارد کند.»
وی تصریح کرد: «هنر با مهربانی، امید، زیبایی و تعالی انسان پیوند خورده است و نمیتوان آن را ذاتاً در خدمت خشونت و ویرانی تعریف کرد.»
موسیقی حماسی؛ تقویتکننده روحیه و انسجام ملی
این مدرس موسیقی در ادامه به نقش آثار موسیقایی در دوران بحران پرداخت و گفت: «موسیقی، بهویژه موسیقی حماسی، در طول تاریخ نقش مهمی در حفظ روحیه ملتها داشته است. سرودها و آثار حماسی با تکیه بر فرهنگ و هویت ملی، احساس همبستگی، غرور، امید و مقاومت را در میان مردم تقویت میکنند.»
وی افزود: «موسیقی حماسی زمانی بیشترین اثرگذاری را دارد که با ادبیاتی فاخر و متناسب با فرهنگ بومی یک ملت خلق شود؛ آثاری که ضمن کاستن از تلخیهای بحران، روحیه اتحاد، اعتماد به نفس و امید به آینده را نیز افزایش دهند.»
هنر؛ حافظ هویت فرهنگی در روزهای سخت
استاد حجازی با اشاره به نقش ماندگار هنر در تاریخ ملتها اظهار کرد: «هنر یکی از مهمترین ابزارهای حفظ هویت فرهنگی در دوران بحران است. تجربه تاریخی نشان میدهد که پس از هر جنگ، این هنر است که به مردم در تحمل فقدانها، بازسازی روحی و احیای زندگی اجتماعی کمک میکند.»
وی با اشاره به پیشینه تاریخی ایران افزود: «سرزمین ایران در طول قرنها بارها با جنگ و تهاجم روبهرو شده است، اما آنچه فرهنگ و هویت این سرزمین را زنده نگه داشته، هنر ایرانی بوده است. معماری، موسیقی، ادبیات و دیگر جلوههای هنری، حافظه تاریخی یک ملت را زنده نگه میدارند و میراث فرهنگی را از نسلی به نسل دیگر منتقل میکنند.»
هنر، امیدی برای فردای پس از جنگ
استاد علیرضا حجازی در پایان این گفتوگو تأکید کرد: «جنگ پدیدهای ضدانسانی و ویرانگر است، اما هنر و موسیقی حتی در سختترین شرایط نیز میتوانند به ابزاری برای حفظ امید، تقویت هویت فرهنگی، افزایش همبستگی اجتماعی و بازسازی روحی جامعه تبدیل شوند. شاید هنر نتواند جنگ را متوقف کند، اما میتواند انسانیت را در دل بحران زنده نگه دارد و مسیر بازگشت جامعه به زندگی را هموار سازد.»
فاطمه آصفی
