خورشیدگرفتگی ۲۱ مرداد در ایران دیده میشود؟ جزئیات کسوف و بارش شهابی برساوشی
خورشیدگرفتگی ۲۱ مرداد ۱۴۰۵ در ایران قابل مشاهده نیست، اما این پدیده نجومی در بخشهایی از شمال اروپا، گرینلند، اقیانوس اطلس و اسپانیا دیده خواهد شد. همزمانی این رویداد با اوج بارش شهابی برساوشی، توجه علاقهمندان به نجوم را به آسمان این روزها بیشتر کرده است.
کاظم کوکرم، سخنگوی کمیته نجوم آماتوری انجمن نجوم ایران، درباره خورشیدگرفتگی ۲۱ مرداد گفت این کسوف از شمال اروپا و شمال آمریکای شمالی آغاز میشود و سایه ماه تقریباً از محدوده گرینلند وارد زمین خواهد شد. ساکنان بخشهای شرقی گرینلند میتوانند این پدیده را مشاهده کنند.
به گفته کوکرم، سایه ماه پس از عبور از اقیانوس اطلس به اسپانیا میرسد؛ جایی که خورشید همزمان در حال غروب است. به همین دلیل بخش قابلتوجهی از مسیر این خورشیدگرفتگی بر فراز اقیانوس اطلس قرار خواهد داشت.
اوج خورشیدگرفتگی ۲۱ مرداد ۱۴۰۵ ساعت ۱۷:۴۵ به وقت جهانی خواهد بود که معادل ساعت ۲۱:۱۵ به وقت ایران است. حداکثر مدت گرفت نیز حدود ۲ دقیقه و ۱۸ ثانیه اعلام شده است.
با این حال، این کسوف از ایران قابل مشاهده نیست. در زمان وقوع گرفت در اسپانیا، در ایران حدود ساعت ۹ تا ۱۱ شب خواهد بود و بنابراین هیچ نقطهای از کشور حتی بخش کوچکی از این خورشیدگرفتگی را مشاهده نخواهد کرد.
با توجه به قابل مشاهده بودن این پدیده در اسپانیا، علاقهمندان نجوم در اروپا و آمریکا برای تماشای آن برنامهریزی کردهاند و شماری از رصدگران ایرانی نیز برای مشاهده کسوف ۲۰۲۶ راهی اسپانیا شدهاند.
مشاهده خورشیدگرفتگی بدون تجهیزات ایمنی میتواند به چشم آسیب جدی وارد کند. کاظم کوکرم تأکید کرد که مشاهده خورشید باید حتماً با استفاده از فیلترهای استاندارد و مخصوص رصد خورشید انجام شود.
به گفته سخنگوی کمیته نجوم آماتوری انجمن نجوم ایران، خورشیدگرفتگی ۲۰۲۷ که در دوم اوت سال آینده رخ میدهد، از جذابترین کسوفهای پیش رو خواهد بود.
این خورشیدگرفتگی از بخشهایی از شمال آفریقا، مراکش، جبلالطارق و جنوب اسپانیا قابل مشاهده خواهد بود. همچنین کشورهایی مانند تونس، لیبی، مصر، عربستان و یمن نیز در مسیر این کسوف قرار دارند.
اوج خورشیدگرفتگی ۲۰۲۷ در مصر رخ خواهد داد و در این کشور حدود ساعت ۱۰ صبح به وقت جهانی، معادل تقریباً ساعت ۱۳:۳۰ به وقت ایران، به بیشترین میزان خود میرسد.
این کسوف از ایران نیز به صورت جزئی قابل مشاهده خواهد بود، در حالی که در مناطقی از عربستان، از جمله مکه، امکان مشاهده خورشیدگرفتگی به شکل کامل وجود دارد.
مدت گرفت کامل در اوج این رویداد حدود ۶ دقیقه و ۲۳ ثانیه خواهد بود؛ مدت زمانی قابلتوجه که به جذابیت کسوف ۲۰۲۷ برای رصدگران اضافه میکند.
اگر معیار را خورشیدگرفتگی کامل قابل مشاهده از داخل ایران در نظر بگیریم، باید تا ۳۰ اسفند ۱۴۱۲ منتظر ماند. در این تاریخ، ساعاتی پیش از تحویل سال، یک خورشیدگرفتگی کامل در ایران رخ خواهد داد.
یکی از نکات جالب درباره رویدادهای نجومی این روزها، نزدیکی زمانی خورشیدگرفتگی و بارش شهابی برساوشی است.
کاظم کوکرم میگوید در جریان خورشیدگرفتگی کامل، در همان چند دقیقهای که آسمان تاریک میشود، امکان مشاهده ستارهها و سیارههای پرنور از جمله زهره و مشتری وجود دارد.
همچنین این احتمال وجود دارد که رصدگران خوششانس یک شهاب بسیار درخشان یا آذرگوی را مشاهده کنند؛ هرچند احتمال وقوع چنین رویدادی پایین است، اما در صورت رخ دادن میتواند منظرهای بسیار تماشایی ایجاد کند.
اوج بارش شهابی برساوشی ۱۴۰۵ حوالی ساعت ۱۸:۲۳ روز پنجشنبه ۲۲ مرداد پیشبینی شده است. با این حال، این ساعت لزوماً بهترین زمان برای مشاهده شهابها در ایران نیست؛ چراکه در آن زمان هنوز خورشید غروب نکرده و صورت فلکی برساوش نیز در موقعیت مناسبی برای رصد قرار ندارد.
به گفته کوکرم، بهترین زمان مشاهده شهابهای برساوشی در ایران، پس از نیمهشب و در ساعات بامدادی است.
در شبهای منتهی به ۲۲ و ۲۳ مرداد، تعداد شهابهای قابل مشاهده افزایش پیدا میکند و در شرایط مناسب، در آسمانی تاریک میتوان در هر ساعت بیش از ۵۰ تا ۶۰ شهاب را مشاهده کرد.
بنابراین اگرچه خورشیدگرفتگی ۲۱ مرداد از ایران دیده نمیشود، آسمان شب ایران در همین بازه یکی از جذابترین رویدادهای نجومی سال را در قالب بارش شهابی برساوشی پیش رو خواهد داشت.
