سخنرانی دکتر زهرا حیاتی در آخرین شب نمایشگاه «وعده صادق در آینه هنر»؛ از قهرمان فردی شاهنامه تا قهرمان جمعی میدان
دکتر زهرا حیاتی، دانشیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، در آخرین شب برپایی دومین نمایشگاه نقاشی و کارگاه خلق اثر هنری «وعده صادق در آینه هنر» در میدان فلسطین، با رویکردی تطبیقی میان حماسه‌های کهن و رجزهای مردم میدان، از گذر «قهرمان فردی» به «قهرمان جمعی» در گفتمان هنری انقلاب اسلامی سخن گفت.
به گزارش روابط عمومی دبیرخانه دومین رویداد بین‌المللی «وعده صادق در آینه هنر»، در آخرین شب برپایی دومین نمایشگاه نقاشی و کارگاه خلق اثر هنری «وعده صادق در آینه هنر»، در میدان فلسطین، دکتر زهرا حیاتی، دانشیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، با حضور در جمع مردم مبعوث و هنرمندان، به ایراد سخنرانی پرداخت.
وی در ابتدای سخنان خود، با رویکردی آموزشی و ادبی، به مقایسه شخصیت‌های اساطیری شاهنامه با رجزهای مردم در میدان پرداخت و گفت:
«به‌عنوان یک معلم ادبیات با شما گفتگو می‌کنم که همیشه برای دانشجویانم از شاهنامه گفته‌ام. رستم را به آن‌ها معرفی کرده‌ام؛ پهلوانی که از هفت‌خوان می‌گذرد و در لحظه‌های دشوار، بار سنگین سرنوشت را بر دوش می‌کشد. از اسطوره آرش گفته‌ام؛ کمانداری که جانش را در تیر می‌گذارد تا سرنوشت یک سرزمین را رقم بزند. از سیاوش گفته‌ام؛ قهرمانی که پاکی‌اش را به بهای جانش حفظ می‌کند.»
وی سپس با اشاره به تفاوت ساختاری حماسه‌های کهن با حماسه‌های معاصر، اظهار داشت:
«اما در این حماسه‌های کهن، قهرمان یک فرد بود؛ یک چهره داشت؛ یک نام، یک تن، یک صدا بود. قهرمان کار شکوهمندانه‌ای می‌کرد و مردم فقط نگاه می‌کردند. امشب آمده‌ام تا بگویم شما تاریخ حماسه را تغییر دادید؛ حماسه‌های کهن را به حماسه‌‌ی نو بدل کردید. رجز خواندید و در رجزهایتان از قهرمان فردی به قهرمان جمعی گذر کردید. شما خودتان با رستم میدان مشارکت کردید. برای او فعل امر به‌کار بردید. با او تقسیم کار کردید. زمانی که گفتید “تو رستم تهمتنی، بزن که خوب می‌زنی” رستم را خطاب قرار دادید نه اینکه او را روایت کنید. زمانی که گفتید “میدان با تو، خیابان با ما” حضور فردی او را به حضور جمعی توسعه دادید.»
در ادامه، دکتر حیاتی با اشاره به پیشینه پژوهشی خود در حوزه ادبیات و پژوهش‌های بین‌رشته‌ای، بر ضرورت مطالعه علمی رجزهای مردمی به‌عنوان یک گونه ادبی نوظهور تأکید کرد و اظهار داشت:
«رجزهای مردم میدان، نه یک شعار گذرا، بلکه یک متن زنده است که در آن، مرز میان شاعر و مخاطب، میان قهرمان و مردم، برداشته شده است. این پدیده، نیازمند پژوهش‌های جدی در حوزه ادبیات انقلاب اسلامی است و می‌تواند به عنوان یک الگوی روایی جدید، در محافل علمی و ادبی بین‌المللی معرفی شود.»
عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در جمع‌بندی سخنان خود، با تأکید بر ابعاد بین‌المللی این تحول گفتمانی، خاطرنشان کرد:
«و کوتاه سخن، اینکه: کشور ما، افزون بر نبرد نظامی، یک نبرد روایی جدید را با مردم خود به دنیا نشان داد و برگزاری رویداد بین‌المللی وعده صادق در آینه هنر، بخشی از پاسداشت این نبرد روایی است و همه دستگاه‌های فرهنگی، هنری و اقتصادی و سیاسی باید با تمام توان در برگزاری آن مشارکت کنند.»
گفتنی است دومین نمایشگاه نقاشی و کارگاه خلق اثر هنری «وعده صادق در آینه هنر» به میزبانی بسیج هنرمندان تهران بزرگ و با همکاری بسیج شرکت ملی پخش و پالایش فراورده‌های نفتی ایران و بنیاد شهید و امور ایثارگران، از ۱۸ تا ۲۴ مهرماه ۱۴۰۵ در میدان فلسطین تهران برگزار شد و در طول این هفت شب، شاهد حضور گسترده هنرمندان، پژوهشگران و شهروندان علاقمند بود. در این برنامه، هنرمندان تجسمی در رشته‌های نقاشی، پوستر، تصویرسازی، نقاشی دیجیتال و کالیگرافی، در کنار مردم مبعوث به خلق اثر با محورهای «تجلی عملیات‌های وعده صادق در آینه هنر»، «تبیین نقش فرماندهی، سبک زندگی، شیوه حکومت و نحوه شهادت رهبر شهید انقلاب اسلامی حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای (قدس سره)»، «تبیین اقتدار، شجاعت، درایت و دست برتر نظام جمهوری اسلامی در دفاع مقدس دوم (دوازده‌روزه) و دفاع مقدس سوم (رمضان)»، «حماسه حضور مردم مبعوث ایران» و «ایثار و شهادت در آینه هنر» پرداختند.
دومین رویداد بین‌المللی «وعده صادق در آینه هنر» به همت سازمان بسیج هنرمندان و دبیری دکتر محمد نجاری برگزار می‌شود و در جریان آن، تاکنون برنامه‌های متعددی در کشور اجرا شده است.
