پزشکیان در اجلاس تنوع زیستی: جنگ، طبیعت را به قربانی خاموش مخاصمات تبدیل می‌کند
مسعود پزشکیان در اجلاس سران هفدهمین کنفرانس اعضای کنوانسیون تنوع زیستی در ایروان، با تأکید بر پیامدهای زیست‌محیطی جنگ‌ها، خواستار تقویت سازوکارهای بین‌المللی برای ارزیابی خسارات، احیای اکوسیستم‌های آسیب‌دیده و حمایت از کشورهای متأثر از درگیری‌های نظامی شد.
رئیس‌جمهور ایران روز جمعه ۲۴ مهر ۱۴۰۵ در این اجلاس، حفاظت از تنوع زیستی را موضوعی فراتر از مسائل علمی و زیست‌محیطی دانست و آن را با صلح و امنیت، سلامت عمومی، امنیت غذایی و آبی و عدالت بین‌نسلی مرتبط دانست.
پزشکیان با اشاره به تنوع زیستی ایران و اهمیت آن در پایداری سرزمین، گفت حفاظت از گونه‌ها و زیستگاه‌ها برای ایران تنها به معنای صیانت از منابع طبیعی نیست، بلکه پاسداری از میراث طبیعی، فرهنگی و تمدنی کشور را نیز در بر می‌گیرد. او جنگل‌های هیرکانی و ارسباران، کوهستان‌های زاگرس، مناطق بیابانی و سواحل خلیج فارس، دریای عمان و دریای خزر را از جمله زیست‌بوم‌های ارزشمند ایران برشمرد.
وی همچنین به تدوین سند راهبردها و برنامه اقدام ملی تنوع زیستی، تعیین سازمان حفاظت محیط زیست به‌عنوان هماهنگ‌کننده ملی و تلاش برای حفاظت از گونه‌های در معرض تهدید و احیای جمعیت‌های آسیب‌پذیر اشاره کرد.
رئیس‌جمهور با اختصاص بخشی از سخنان خود به آثار مخاصمات مسلحانه بر محیط زیست اظهار کرد: جنگ تنها انسان‌ها و زیرساخت‌های اقتصادی را هدف قرار نمی‌دهد؛ بلکه جنگل‌ها را می‌سوزاند، تالاب‌ها را تخریب می‌کند، خاک و منابع آب را آلوده می‌سازد، زیستگاه‌ها را از میان می‌برد و گونه‌های جانوری را آواره می‌کند.
به گفته پزشکیان، آثار زیست‌محیطی جنگ ممکن است سال‌ها پس از پایان درگیری‌ها باقی بماند و حتی نسل‌های آینده را تحت تأثیر قرار دهد. او تأکید کرد که تخریب محیط زیست در جریان مخاصمات مسلحانه را نمی‌توان پیامدی فرعی و کم‌اهمیت تلقی کرد؛ زیرا این آسیب‌ها مستقیماً با امنیت و رفاه نسل‌های آینده ارتباط دارند.
پزشکیان با اشاره به وضعیت منطقه، حملات نظامی آمریکا و اسرائیل را عامل وارد آمدن خسارت به تأسیسات صنعتی و انرژی، انتشار آلاینده‌ها و تهدید اکوسیستم‌های طبیعی ایران توصیف کرد. او همچنین با اشاره به خسارات زیست‌محیطی غزه، از تعبیر «اکوساید» یا نسل‌کشی زیست‌محیطی استفاده کرد و خواستار محکومیت چنین اقداماتی شد.
وی با تأکید بر فرامرزی بودن پیامدهای تخریب محیط زیست گفت آلودگی آب، خاک و هوا به مرزهای سیاسی محدود نمی‌ماند؛ ازاین‌رو، خسارات زیست‌محیطی ناشی از جنگ نیز به راه‌حل‌ها و همکاری‌های بین‌المللی نیاز دارد.
پزشکیان با اشاره به چالش‌هایی مانند تغییرات اقلیمی، خشکسالی، کمبود آب و بیابان‌زایی، تحریم‌های اقتصادی و محدودیت دسترسی به فناوری و منابع مالی را از موانع اجرای برنامه‌های زیست‌محیطی ایران برشمرد. او همچنین مدعی شد حملات نظامی در دو سال پیاپی، از جمله حمله به مخازن سوخت در تهران، خسارات زیست‌محیطی به همراه داشته است.
رئیس‌جمهور تأکید کرد که حفاظت از تنوع زیستی بدون تأمین منابع مالی کافی، دسترسی عادلانه به دانش و فناوری و ظرفیت‌سازی، در حد مذاکرات و تعیین اهداف باقی می‌ماند.
وی خواستار دسترس‌پذیرتر و عادلانه‌تر شدن منابع مالی تنوع زیستی برای کشورهای در حال توسعه شد و انتقال فناوری‌های نوین، تقویت دانش بومی و مشارکت جوامع محلی را از ضرورت‌های اجرای تعهدات بین‌المللی در این حوزه دانست.
پزشکیان همچنین از نهادهای سازمان ملل متحد، مؤسسات مالی بین‌المللی و سازمان‌های فعال در حوزه محیط زیست و توسعه پایدار خواست سازوکارهای تأمین مالی، ارزیابی خسارات زیست‌محیطی، احیای اکوسیستم‌های آسیب‌دیده و حمایت از کشورهای متأثر از درگیری‌های مسلحانه را تقویت کنند.
او تصریح کرد کشورهایی که با تحریم‌های اقتصادی یا تجاوز نظامی مواجه‌اند، نباید به‌تنهایی هزینه‌های زیست‌محیطی این شرایط را متحمل شوند.
رئیس‌جمهور در بخش پایانی سخنان خود، حفاظت از تنوع زیستی را یکی از عرصه‌های مهم «دیپلماسی صلح» دانست و گفت همکاری‌های زیست‌محیطی می‌تواند در مناطقی که با بحران‌های امنیتی، تغییرات اقلیمی، کمبود آب و تخریب اکوسیستم‌ها روبه‌رو هستند، زمینه‌ساز ارتباط و همکاری میان ملت‌ها شود.
پزشکیان با اعلام آمادگی ایران برای همکاری علمی و دانشگاهی با دیگر کشورها، بر ضرورت توجه به تفاوت ظرفیت‌ها و اولویت‌های ملی در اجرای تعهدات زیست‌محیطی تأکید کرد.
وی در پایان، حفاظت از تنوع زیستی را زمینه‌ای مشترک برای رفاه نسل حاضر و آینده دانست و بر ضرورت حرکت به سوی آینده‌ای عاری از جنگ، کشتار و تخریب تأکید کرد.
