ماجرای حشرات خوراکی و میلورم از نگاه دکتر روشنی، پژوهشگر علوم غذایی؛ احتیاط، شرط نخست مصرف

ابوالفضل کشاورز

گفت‌وگوی خبرنگار پایگاه خبری بلندآوا با دکتر مسعود روشنی، محقق علوم غذایی و ورزشی

پایگاه خبری بلندآوا – همزمان با افزایش توجه جهانی به حشرات خوراکی به‌عنوان منابع جایگزین پروتئین، موضوع استفاده از «میلورم» یا لارو سوسک آردی نیز در محافل علمی، صنایع غذایی و حتی میان ورزشکاران مورد بحث قرار گرفته است. برخی آن را یکی از منابع نوین تأمین پروتئین معرفی می‌کنند و برخی دیگر بر لزوم احتیاط در مصرف آن تأکید دارند. خبرنگار پایگاه خبری بلندآوا در گفت‌وگویی با دکتر مسعود روشنی، محقق علوم غذایی و ورزشی، ابعاد مختلف این موضوع را بررسی کرده است.

دکتر روشنی در گفت و گو خبرنگار پایگاه خبری بلندآوا با اشاره به پیشینه فرهنگ غذایی ایرانیان اظهار کرد: پیش از آنکه درباره منابع جدید تأمین پروتئین سخن بگوییم، باید به فرهنگ غذایی و پیشینه تغذیه در ایران توجه داشته باشیم. ایرانیان همواره در انتخاب مواد غذایی، علاوه بر ارزش تغذیه‌ای، ملاحظات فرهنگی، بهداشتی و اعتقادی را نیز مدنظر قرار داده‌اند و این نگاه طی قرن‌ها بخشی از هویت غذایی جامعه ایران بوده است.

وی افزود: در سال‌های اخیر، موضوع مصرف حشرات خوراکی به‌ویژه میلورم با استناد به میزان بالای پروتئین آن مطرح شده است، اما پرسش اساسی این است که آیا صرف بالا بودن میزان پروتئین، می‌تواند دلیل کافی برای توصیه مصرف یک ماده غذایی باشد؟

این پژوهشگر علوم غذایی و ورزشی با اشاره به رویکرد برخی سازمان‌های بین‌المللی نسبت به حشرات خوراکی گفت: سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO) حشرات خوراکی را به‌عنوان یکی از گزینه‌های احتمالی برای کمک به امنیت غذایی آینده معرفی کرده است، اما این موضوع به معنای توصیه عمومی برای مصرف آن‌ها نیست و هر محصول جدید باید از نظر ایمنی، ارزش تغذیه‌ای و آثار بلندمدت، به‌طور دقیق بررسی شود.

آلرژی؛ مهم‌ترین دغدغه

دکتر روشنی با بیان اینکه مهم‌ترین نگرانی درباره میلورم، احتمال بروز واکنش‌های آلرژیک است، اظهار داشت: افرادی که به سخت‌پوستان دریایی مانند میگو و خرچنگ یا برخی آلرژن‌های مشابه حساسیت دارند، ممکن است نسبت به پروتئین‌های موجود در میلورم نیز واکنش نشان دهند.

وی ادامه داد: سازمان ایمنی غذای اروپا (EFSA) نیز در ارزیابی‌های خود به این موضوع اشاره کرده و هشدار داده است که مصرف میلورم می‌تواند در افراد مستعد، موجب بروز واکنش‌های آلرژیک شود. همچنین هنوز مشخص نیست فرآوری‌هایی مانند حرارت‌دهی یا آسیاب کردن تا چه اندازه قادر به کاهش این آلرژن‌ها هستند.

کیتین و کیفیت واقعی پروتئین

دکتر روشنی در بخش دیگری از این گفت‌وگو به وجود «کیتین» در ساختار بدن میلورم اشاره کرد و گفت: کیتین بخش اصلی اسکلت خارجی این حشره است و در دستگاه گوارش انسان به‌طور کامل هضم نمی‌شود. به همین دلیل، برآورد میزان پروتئین واقعی و قابل استفاده میلورم با چالش‌هایی همراه است.

وی افزود: برخی مطالعات نشان داده‌اند که استفاده از روش‌های رایج محاسبه پروتئین ممکن است مقدار واقعی پروتئین قابل استفاده را بیش از میزان واقعی نشان دهد؛ زیرا بخشی از نیتروژن اندازه‌گیری‌شده مربوط به کیتین و سایر ترکیبات غیرپروتئینی است.

این محقق علوم غذایی تصریح کرد: آنچه برای ورزشکاران و مصرف‌کنندگان اهمیت دارد، صرفاً عدد درج‌شده روی برچسب محصول نیست، بلکه قابلیت هضم، جذب و استفاده واقعی بدن از آن پروتئین است.

کمبود مطالعات انسانی

وی در ادامه، محدود بودن مطالعات انسانی را از دیگر چالش‌های این حوزه دانست و گفت: بخش عمده اطلاعات موجود درباره میلورم حاصل مطالعات آزمایشگاهی یا حیوانی است و هنوز پژوهش‌های گسترده و بلندمدت انسانی برای ارزیابی آثار مصرف مداوم آن در دسترس نیست.

دکتر روشنی خاطرنشان کرد: هنوز پاسخ روشنی برای پرسش‌هایی مانند اثر مصرف طولانی‌مدت میلورم بر سلامت دستگاه گوارش، میزان تحمل آن در گروه‌های مختلف جامعه و تأثیر شیوه‌های مختلف فرآوری بر ایمنی این محصول وجود ندارد و این موضوع ضرورت انجام تحقیقات بیشتر را نشان می‌دهد.

لزوم استانداردسازی تولید

وی با اشاره به اهمیت استانداردهای تولید اظهار کرد: شرایط پرورش، نوع خوراک لارو و شیوه فرآوری می‌تواند بر کیفیت و ایمنی محصول نهایی تأثیر مستقیم داشته باشد. به همین دلیل، در بسیاری از کشورها صدور مجوز برای حشرات خوراکی با ضوابط سخت‌گیرانه و نظارت‌های دقیق همراه است.

جمع‌بندی

دکتر مسعود روشنی در پایان این گفت‌وگو با خبرنگار پایگاه خبری بلندآوا تأکید کرد: میلورم ممکن است در آینده جایگاه مشخصی در نظام غذایی برخی کشورها پیدا کند، اما با توجه به محدود بودن شواهد انسانی، احتمال بروز آلرژی در برخی افراد و ضرورت استانداردسازی فرآیند تولید، در شرایط کنونی باید با نگاهی علمی و محتاطانه به این محصول نگریست.

وی افزود: برای تأمین پروتئین مورد نیاز بدن، همچنان منابع شناخته‌شده و دارای پشتوانه علمی مانند گوشت، ماهی، تخم‌مرغ، لبنیات و منابع گیاهی معتبر، انتخاب‌هایی مطمئن‌تر محسوب می‌شوند و تا زمان انتشار نتایج مطالعات انسانی گسترده‌تر، احتیاط در مصرف منابع غذایی نوظهور، رویکردی منطقی و مبتنی بر شواهد علمی است.