در نشست علمی «تحلیل کتاب‌شناختی وعده صادق» ۴۴۷ کتاب در حوزه گفتمان وعده صادق تحلیل شد
نشست علمی «تحلیل کتاب‌شناختی وعده صادق: مرور نظام‌مند منابع، رویکردها و خلأهای پژوهشی» با سخنرانی دکتر کامیار صداقت ثمرحسینی، به همت دبیرخانه دومین رویداد بین‌المللی «وعده صادق در آینه هنر» و با همکاری پژوهشکده مطالعات سیاسی، روابط بین‌الملل و حقوق برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی سازمان بسیج هنرمندان، نشست علمی «تحلیل کتاب‌شناختی وعده صادق: مرور نظام‌مند منابع، رویکردها و خلأهای پژوهشی» روز شنبه ۹ آبان‌ماه ۱۴۰۵ به صورت مجازی برگزار شد.
در ابتدای این نشست، دکتر کامیار صداقت ثمرحسینی، دانشیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ضمن سپاسگزاری از دکتر محمد نجاری، دبیر رویداد و سازمان بسیج هنرمندان برای سپردن این طرح پژوهشی به ایشان، به ارائه خلاصه‌ای از یافته‌های این پژوهش پرداخت.
وی با اشاره به ریشه‌های تاریخی اصطلاح «وعده صادق» گفت: «اصطلاح وعده صادق از سال ۱۳۸۵ ش (برابر با ۲۰۰۶ م) و پس از جنگ ۳۳ روزه میان حزب‌الله لبنان و اسرائیل وارد ادبیات سیاسی و نظامی محور مقاومت اسلامی شد. عملیات حزب‌الله لبنان و ایران نشان داد که آنان صادق‌الوعدند؛ و صادق‌الوعد صفتی است ستوده‌شده در قرآن کریم. از سوی دیگر، صادق‌الوعد از صفات الهی است. اگر خداوند به مؤمنان وعده نصرت حق در برابر باطل داده است، یقیناً آن را محقق می‌کند.»
این استاد دانشگاه افزود: «در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ ش، این اصطلاح در قالب چهار عملیات نظامی (در ۲۵ فروردین و ۱۰ مهرماه سال ۱۴۰۳ ش؛ ۲۳ خرداد و ۱۰ اسفند سال ۱۴۰۴ ش) دوباره به ادبیات سیاسی بازگشت؛ سه مورد نخست علیه اسرائیل و مورد پایانی در جنگ رمضان علیه اسرائیل و ایالات متحده بود.»
وی با اشاره به اینکه به موازات عملیات «وعده صادق»، ادبیات ویژه آن نیز شکل گرفت، تصریح کرد:
«جنگ‌ها در میدان نبرد پایان نمی‌پذیرند؛ بلکه در کتابخانه‌ها ادامه می‌یابند. هر منازعه بزرگی، موجی از متون را می‌آفریند: از خاطره‌نگاری و زندگی‌نامه شهدا تا شعر، داستان و نمایشنامه؛ و از گزارش‌های رسمی و تحلیل‌های راهبردی تا آثار حقوقی، روان‌شناختی و دستورالعمل‌های امدادی و پدافندی.»
دکتر صداقت ثمرحسینی در ادامه به ساختار این پژوهش اشاره کرد و گفت: «پیکره پژوهش حاضر ۴۴۷ مدخل کتاب‌شناختی از تألیفات و ترجمه‌های منتشرشده در ایران است که به دو دوره زمانی تقسیم می‌شود: دوره نخست (۱۳۸۵ تا ۱۴۰۲) با ۵۳ مدخل درباره جنگ اسرائیل و حزب‌الله لبنان، و دوره دوم (۱۴۰۳ تا مهر ۱۴۰۵) با ۳۹۴ مدخل درباره رویارویی اسرائیل و آمریکا با ایران.»
وی در تشریح نتایج این پژوهش، به چهار یافته کلیدی اشاره کرد:
نخست، جهش چشمگیر در تولید آثار: ۳۹۴ مدخل، معادل ۸۸.۱ درصد کل پیکره، به سه سال اخیر (۱۴۰۳ تا مهر ۱۴۰۵) اختصاص دارد. در سال ۱۴۰۴ ش، ۱۶۲ مدخل و در هفت ماه نخست ۱۴۰۵ ش، ۲۲۳ مدخل ثبت شده است. این جهش، نشان‌دهنده «نزدیکی به رویداد» و ظرفیت سازمانی و نقش سفارش‌ها و فراخوان‌های نهادی در تولید آثار است.
دوم، تمرکز جغرافیایی نشر: تهران با ۱۹۰ مدخل و قم با ۵۸ مدخل، در مجموع ۵۵.۳ درصد پیکره را دربرمی‌گیرند. در کنار این تمرکز، حضور شهرهای متعدد نظیر مشهد، اردبیل، شیراز، کرج، تبریز و بندرعباس، از گستردگی جغرافیایی تولید آثار حکایت دارد.
سوم، تنوع موضوعی و گونه‌ای: آثار روایی، خاطره‌محور، زندگی‌نامه‌ای، شعر و کتاب‌های کودک و نوجوان سهم چشمگیری دارند. حدود ۵۲ اثر (۱۱.۶ درصد) به کودکان و نوجوانان اختصاص دارد و ۷۳ اثر (۸.۳ درصد) برای کودکان است. در مقابل، برخی حوزه‌های تخصصی مانند حقوق بین‌الملل، رسانه و روان‌شناسی کمتر بازنمایی شده‌اند؛ آثار حقوقی تنها ۷ اثرند.
چهارم، حضور محدود ترجمه: آثار دارای مشخصه ترجمه ۲۹ مدخل، معادل حدود ۶.۵ درصد کل پیکره را دربرمی‌گیرند که عمدتاً به ادبیات جنگ ۳۳ روزه لبنان و مقاومت حزب‌الله مربوط‌اند.
مجری طرح این پژوهش در جمع‌بندی سخنان خود تأکید کرد: «این پژوهش نشان می‌دهد که نشر مرتبط با جنگ در دوره اخیر از نظر حجم و تنوع آثار گسترش یافته است؛ با این‌حال، تعداد رکوردها به‌تنهایی بیانگر کیفیت آثار، میزان استقبال مخاطبان یا علل دقیق این رشد نیست. از این‌رو، به‌روزرسانی کتاب‌شناسی، بهبود ثبت اطلاعات، تحلیل محتوای آثار و بررسی دسترس‌پذیری و کیفیت آن‌ها می‌تواند مبنایی برای مطالعات آینده و سیاست‌گذاری فرهنگی مبتنی بر شواهد فراهم کند. ارزش اصلی این پژوهش، ثبت مرحله‌ای مهم از تحول جریانی بزرگ در دفاع مقدس ایرانیان است که می‌تواند زمینه‌ای برای پایش آن در سال‌های آینده باشد.»
گفتنی است، این طرح پژوهشی به زودی به‌صورت کتاب منتشر و طی مراسمی رونمایی خواهد شد.
دومین رویداد بین‌المللی «وعده صادق در آینه هنر» به همت سازمان بسیج هنرمندان و دبیری دکتر محمد نجاری برگزار می‌شود.
