مهندس جهان: کارآفرینی به انگیزه، عشق به وطن و توانایی برخاستن پس از شکست نیاز دارد

مهندس مهدی جهان، کار آفرین و فعال حوزه‌ی آموزش کسب‌و‌کار در گفت‌وگو با خبرنگار پایگاه خبری بلندآوا، با اشاره به نقش سرمایه و نیروی انسانی در پایداری کسب‌وکارها اظهار کرد: نیروی انسانی یکی از سرمایه‌های زنده هر مجموعه است و اهمیت زیادی دارد؛ با این حال، نمی‌توان آن را به‌تنهایی مهم‌تر از سرمایه دانست. از نظر من، سرمایه و نیروی انسانی هرکدام ۵۰ درصد اهمیت دارند و باید در کنار یکدیگر دیده شوند؛ چراکه سرمایه بدون نیروی انسانی ارزش چندانی ندارد و نیروی انسانی نیز بدون برخورداری از سرمایه با مشکلات متعددی مواجه خواهد شد.

وی با اشاره به تأثیر مشکلات نقدینگی بر وضعیت اشتغال در بنگاه‌های اقتصادی افزود: در شرایط فعلی بازار ایران، بسیاری از صاحبان کسب‌وکار با کمبود نقدینگی مواجه‌اند و این مسئله مستقیماً بر وضعیت نیروی انسانی تأثیر می‌گذارد. کارفرما تا جایی که توان دارد باید برای حفظ کارکنان خود تلاش کند، اما زمانی که ادامه فعالیت، بقای خود مجموعه را نیز به خطر بیندازد، ممکن است ناچار به تعدیل نیرو شود.

این کارآفرین ادامه داد: در اتفاقات اخیر و شرایط دشواری که پشت سر گذاشته‌ایم، بسیاری از مدیران و صاحبان کسب‌وکار برخلاف میل و باور خود مجبور به کاهش نیروی انسانی شده‌اند. بنابراین، مسئله را باید در کنار شرایط مالی و محدودیت‌های نقدینگی مجموعه‌ها بررسی کرد.

مهندس جهان درباره دلایل احساس ناامیدی برخی جوانان نسبت به آینده شغلی در شرکت‌ها و مجموعه‌های خصوصی گفت: این مسئله دلایل مختلفی دارد. گاهی جوانان انگیزه کافی ندارند و چشم‌انداز روشنی از آینده خود نمی‌بینند؛ از سوی دیگر، ممکن است خود صاحب کسب‌وکار نیز برنامه مشخصی برای آینده نداشته باشد.

وی تصریح کرد: زمانی که مجموعه‌ای از نقشه راه و برنامه‌ای روشن و رو به پیشرفت برخوردار باشد و کارفرما این برنامه را با نیروی انسانی خود در میان بگذارد، کارکنان نیز انگیزه بیشتری برای ادامه مسیر پیدا می‌کنند. داشتن چشم‌انداز مشخص می‌تواند به نیروها کمک کند تا با اطمینان و توان بیشتری فعالیت کنند.

این فعال حوزه کسب‌وکار در ارزیابی تأثیر مهاجرت نیروهای متخصص بر فعالیت مجموعه‌های داخلی نیز اظهار کرد: خروج نیروهای متخصص از کشور لزوماً به معنای توقف فعالیت یا شکست کسب‌وکارهای داخلی نیست؛ چراکه در داخل ایران نیز نیروهای متخصص و شایسته بسیاری حضور دارند که به دنبال فرصت‌های شغلی هستند.

مهندس جهان با اشاره به ضرورت توجه به مهارت‌های مدیریتی در تربیت مدیران جوان گفت: زمان، حوصله و کسب تجربه در این مسیر اهمیت زیادی دارد. در میان مهارت‌های مختلف، تخصص و مذاکره را مهم می‌دانم. فرد باید در حوزه تخصصی خود دانش کافی داشته باشد و بتواند از این دانش در مذاکرات و تعاملات کاری استفاده کند.

وی درباره انگیزه خود برای ورود به حوزه آموزش کسب‌وکار توضیح داد: بارها در دوره‌ها و کلاس‌های مختلف شرکت کرده‌ام و با مفاهیم آکادمیک آشنا شده‌ام، اما بسیاری از آموزش‌ها در عمل کارایی لازم را نداشتند. به همین دلیل احساس کردم جوانان و صاحبان کسب‌وکار، به‌ویژه افرادی که در ابتدای مسیر قرار دارند، باید آموزش‌هایی دریافت کنند که علاوه بر پشتوانه علمی، با تجربه عملی و واقعیت بازار نیز همراه باشد.

مهندس جهان افزود: آموزش زمانی می‌تواند مؤثر باشد که افراد بتوانند از محتوای ارائه‌شده به‌صورت کاربردی استفاده کنند و برای مسائل واقعی کسب‌وکار خود راه‌حل پیدا کنند. تجربه حضور در دوره‌هایی که ارتباط چندانی با شرایط واقعی بازار نداشتند، باعث شد تلاش کنم آموزش‌هایی ارائه دهم که برای شرکت‌کنندگان قابل استفاده و اثربخش باشد.

این کارآفرین با تأکید بر ضرورت پرداختن به جنبه‌های دشوار فعالیت اقتصادی اظهار کرد: در کلاس‌هایم بدون تعارف درباره موضوعاتی صحبت می‌کنم که شاید چندان خوشایند نباشند. برای مثال، به شرکت‌کنندگان توضیح می‌دهم که سیستم‌سازی فرایندی بسیار دشوار است و گاهی فشار ناشی از آن به اندازه‌ای است که ممکن است فرد را از ادامه کسب‌وکارش منصرف کند. درباره تجربه‌های خودم در سه کسب‌وکار و همچنین شکست‌هایی که داشته‌ام، بدون هیچ پروایی صحبت می‌کنم.

وی در عین حال، انگیزه را یکی از مؤلفه‌های اساسی کارآفرینی دانست و گفت: هدف این نیست که به افراد انگیزه بی‌پایه بدهیم یا برای آن‌ها سراب بسازیم؛ اما معتقدم همه‌چیز از ذهن و انگیزه آغاز می‌شود. افرادی که در کسب‌وکار موفق بوده‌اند، از تفکر و انگیزه خود استفاده کرده‌اند و نمی‌توان این دو عامل را نادیده گرفت.

مهندس جهان درباره راهکار جوانانی که ایده دارند اما از سرمایه کافی برخوردار نیستند، بیان کرد: هرچه دانش و آگاهی افراد بیشتر باشد، توانمندی آن‌ها نیز افزایش پیدا می‌کند. بسیاری از مشاغل به دانش واقعی نیاز دارند و گاهی افراد، نداشتن دانش را نیز پشت بهانه نداشتن پول پنهان می‌کنند. فردی که دانش بیشتری دارد، برای فعالیت در بازار نیز توانمندتر خواهد بود.

وی ادامه داد: در بازار امروز، دانش، جسارت و مهارت مذاکره می‌توانند به اعتمادسازی کمک کنند. لازم نیست هر فردی از همان ابتدا با امکانات گسترده وارد بازار شود؛ گاهی باید از فضایی کوچک‌تر یا با امکانات محدود شروع کرد. بسیاری از جوانان به دنبال برداشتن قدم‌های بزرگ هستند، درحالی‌که شروع تدریجی و گام‌به‌گام می‌تواند به شکل‌گیری برنامه‌ای واقع‌بینانه کمک کند.

این فعال حوزه کسب‌وکار تأکید کرد: داشتن ایده، نقشه راه، دانش و آگاهی در کنار یکدیگر، توان فرد را برای طی مسیر افزایش می‌دهد و می‌تواند زمینه رسیدن به ثروت را فراهم کند.

مهندس جهان درباره شکل‌گیری جلسات «صبحانه‌های فرصت‌ساز» گفت: هدفم این بود که با هزینه‌ای اندک، فضایی برای حفظ انگیزه مردم و صاحبان کسب‌وکار ایجاد کنم. با توجه به علاقه‌ای که به ایران عزیز دارم، نمی‌خواستم فعالان اقتصادی در شرایط دشوار موجود دلسرد شوند. به همین دلیل تلاش کردم شبکه‌ای از صاحبان کسب‌وکار شکل بگیرد تا افراد بتوانند در کنار یکدیگر قرار بگیرند، تجربه‌هایشان را به اشتراک بگذارند و زمینه دادوستد و همکاری را فراهم کنند.

وی افزود: اگر ۱۰ جلسه با حضور حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ نفر برگزار شود، در مجموع چند هزار نفر در این دورهمی‌ها حضور خواهند داشت. چنین ارتباطاتی می‌تواند این پیام را منتقل کند که با وجود شرایط دشوار و نگرانی‌های موجود، همچنان امکان فعالیت، توانمندشدن و خلق برند وجود دارد. شاید نتوان مانند چهار سال پیش فعالیت کرد، اما می‌توان متناسب با شرایط امروز نیز کسب‌وکار را پیش برد.

این کارآفرین با اشاره به محتوای آموزشی این جلسات اظهار کرد: در کنار ایجاد ارتباط میان صاحبان کسب‌وکار، موضوعاتی مانند سیستم‌سازی، منابع انسانی، فروش و مذاکره نیز مطرح می‌شود تا شرکت‌کنندگان مطالب تازه‌ای بیاموزند و بتوانند آن‌ها را در فعالیت‌های خود به کار بگیرند.

مهندس جهان درباره نتایج عملی این جلسات توضیح داد: ایده‌های زیادی از دل این دورهمی‌ها شکل گرفته است. اگرچه به دلیل مشغله‌های شخصی نمی‌توانم از همه فرصت‌ها استفاده کنم، اما شرکت‌کنندگان همکاری‌های مختلفی را با یکدیگر آغاز کرده‌اند. برای نمونه، فردی که در زمینه پارتیشن فعالیت می‌کند، از کارخانه‌داری که شیشه تولید می‌کند، خرید انجام می‌دهد. همچنین میان فردی که در بازار تهران پارچه می‌فروشد و خانمی که در حوزه خیاطی فعالیت می‌کند، ارتباط کاری شکل گرفته است.

وی افزود: افرادی نیز توانایی تولید محصولاتی مانند ساعت هوشمند را دارند و می‌توانند در شرایط اقتصادی موجود، از این ظرفیت‌ها برای تأمین نیازهای خود یا تقویت فعالیت‌های تجاری و برندینگ استفاده کنند. پیشنهادهای همکاری مختلفی نیز به خود من ارائه شده است، اما به دلایل شخصی ترجیح داده‌ام فعلاً وارد همکاری تجاری مشترک با دانش‌پذیرانم نشوم.

مهندس جهان با اشاره به آغاز همکاری با برخی از دانش‌پذیران خود گفت: اخیراً همکاری‌هایی را با یکی از دانش‌پذیران و همسر ایشان که در حوزه روان‌شناسی فعالیت می‌کنند، آغاز کرده‌ام. از آنجا که هدف و رسالت ما در این زمینه هم‌راستاست و به پیشرفت مردم کمک می‌کند، علاقه‌مندم این همکاری را ادامه دهم.

وی درباره برنامه‌های در نظر گرفته‌شده برای حمایت از جوانان و صاحبان کسب‌وکارهای کوچک اظهار کرد: پس از هر صبحانه، یک جلسه کوچینگ هدیه در نظر گرفته‌ایم تا افرادی که در ابتدای مسیر کسب‌وکار خود قرار دارند، بتوانند از این فرصت استفاده کنند، شناخت بیشتری از خود به دست آورند و مسیر فعالیتشان را بهتر بشناسند.

این کارآفرین ادامه داد: جلسات مسترمایند نیز برگزار می‌شود که به‌ویژه برای افرادی مناسب است که قصد دارند کسب‌وکار خود را آغاز کنند. همچنین افرادی که به‌صورت جدی به دنبال راه‌اندازی کسب‌وکار هستند و به مشاوره نیاز دارند، می‌توانند برای دریافت جلسه‌ای حدود یک ساعت و نیم با هدف بررسی برنامه اولیه کسب‌وکار خود اقدام کنند.

مهندس جهان درباره وضعیت کارآفرینی و مدیریت منابع انسانی در کشور گفت: از نظر من، ایران هر دو را کم دارد؛ هم به کارآفرین واقعینیاز داریم و هم به مدیرانی که بتوانند نیروی انسانی را حفظ کنند و زمینه رشد آن را فراهم آورند.

وی با اشاره به دشواری‌های مسیر کارآفرینی در ایران اظهار کرد: بسیاری از افراد ادعای کارآفرینی دارند، اما کارآفرینی در ایران به عشق، علاقه به وطن و توانایی ایستادن پس از شکست نیاز دارد. من وقتی به واژه کارآفرینی فکر می‌کنم، احساس می‌کنم روی یک رینگ ایستاده‌ام و مشت می‌خورم؛ هر بار که ضربه می‌خورم، دوباره می‌ایستم. به اعتقاد من، روحیه کارآفرینی در ایران ضعیف شده است.

این فعال اقتصادی با اشاره به تلاش برخی مدیران برای حفظ و رشد نیروی انسانی افزود: هنوز مدیرانی وجود دارند که برای کارکنان خود و توسعه توانمندی‌های آن‌ها وقت می‌گذارند و شایسته نام کارآفرین هستند؛ اما شرایط دشوار اقتصادی بسیاری از مدیران را در وضعیت بقا قرار داده است. در یک سال گذشته، صاحبان کسب‌وکار برای پرداخت حقوق کارکنان خود با دشواری‌های زیادی مواجه بوده‌اند و بسیاری از آن‌ها در تلاش‌اند منابع موجود را حفظ کنند.

مهندس جهان با اشاره به تجربه‌های شخصی و حرفه‌ای خود، سرسختی و استمرار را از مهم‌ترین عوامل عبور از بحران‌ها دانست و گفت: من شکست، طلاق و اتفاقات مختلفی را تجربه کرده‌ام. احساس می‌کنم همه‌چیز از ذهنیت و باور آغاز می‌شود و سرسختی، استمرار و مقاومت نقش مهمی در ادامه مسیر دارند.

وی ادامه داد: مسیر کارآفرینی شبیه تصویر فردی است که با کلنگ زمین را می‌کند و درحالی‌که تنها نیم‌متر یا یک متر با گنج فاصله دارد، خسته می‌شود و برمی‌گردد. کارآفرین جوان باید توانمند و صبور باشد و بداند که شکست به معنای پایان راه نیست. گاهی سیاه‌ترین نقطه زندگی می‌تواند درسی برای روشن‌شدن ادامه مسیر باشد.

این کارآفرین با تأکید بر اهمیت حفظ باور و پشتکار تصریح کرد: ما بارها مسائل بسیار سختی را تجربه کرده‌ایم؛ مسائلی که شاید هر فرد دیگری پس از مواجهه با آن‌ها تصور می‌کرد همه‌چیز تمام شده است. با این حال، سرسختی، دوام‌آوردن و پشتکار اهمیت زیادی دارند. باید بتوانیم در میان ترس‌ها و دشواری‌ها، ایمان خود را حفظ کنیم، باور داشته باشیم که در مسیر درست قدم برمی‌داریم و رضایت خدا و بندگان خدا برایمان اهمیت دارد. حرکت ما ممکن است سینوسی باشد، اما با استمرار می‌تواند روندی صعودی پیدا کند و به پیشرفت منجر شود.

مهندس جهان در پایان با تأکید بر اولویت تولید در شرایط کنونی کشور گفت: به نظر من، جامعه ما بیش از کارآفرین به تولید نیاز دارد؛ اما مسئله اینجاست که تولیدکنندگان از حمایت کافی برخوردار نیستند. در سال‌های اخیر بارها از حمایت از تولید ملی صحبت شده، اما در عمل از ما حمایت نمی‌شود. کشور به تولید و تولیدکننده نیاز دارد و اگر قرار نیست حمایتی صورت بگیرد، دست‌کم نباید مانع فعالیت تولیدکنندگان شد یا به آن‌ها آسیب رساند.

وی با اشاره به مشکلات تولیدکنندگان در تعامل با دستگاه‌های مختلف اداری و اجرایی افزود: امروز در حوزه‌هایی مانند تأمین اجتماعی، دارایی، شهرداری، اداره کار و حتی دادسرا، تولیدکنندگان با مشکلات و موانعی روبه‌رو هستند که به فعالیت آن‌ها آسیب می‌زند. برای انجام بسیاری از کارها باید از موانع متعددی عبور کنیم؛ گویی در هر مرحله با چند خان رستم مواجه هستیم.

این فعال حوزه کسب‌وکار تأکید کرد: کشور ما به تولید و تولیدکننده نیاز دارد و برای تقویت این بخش، باید شرایطی فراهم شود که فعالان اقتصادی بتوانند به‌جای صرف انرژی برای عبور از موانع متعدد، بر توسعه فعالیت و تولید خود تمرکز کنند. به اعتقاد من، ایران امروز بیش از کارآفرین، به تولید و حمایت واقعی از تولیدکننده نیاز دارد.

پایگاه خبری بلند آوا