مرمت پل تاریخی زمانخان به ۷۰ درصد رسید؛ توضیح میراث فرهنگی درباره پوشش بتنی
عملیات مرمت پل تاریخی زمانخان در چهارمحال و بختیاری به ۷۰ درصد پیشرفت رسیده است. مدیرکل میراث فرهنگی استان با اشاره به آسیب‌های ناشی از جریان آب و هوازدگی سنگ‌ها، استفاده از روش ترکیبی تزریق و پوشش بتنی را راهکاری برای حفاظت از بخش‌های آسیب‌پذیر پل دانست.
مطالعات آسیب‌شناسی و تهیه طرح مرمت پل زمانخان از سال گذشته با کارفرمایی اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی چهارمحال و بختیاری و از طریق دانشگاه اصفهان آغاز شد. این طرح پس از تصویب در شوراهای فنی اداره‌کل و وزارت میراث فرهنگی، امسال وارد مرحله اجرایی شد.
حیدر صادقی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی چهارمحال و بختیاری، با اشاره به آغاز قرارداد مرمت در اردیبهشت‌ماه گفت: بالا بودن سطح آب و نبود امکان مهار جریان رودخانه، اجرای پروژه را مدتی متوقف کرد؛ اما با کاهش سطح آب از اوایل پاییز، عملیات مرمت از سر گرفته شد.
به گفته او، پروژه اکنون ۷۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد و بخش‌های تعریف‌شده در قرارداد اولیه طی یک تا یک‌ونیم ماه آینده تکمیل می‌شوند. این طرح حدود هشت میلیارد تومان اعتبار دارد و در صورت نیاز به اقدامات تکمیلی، مدت اجرای آن ممکن است افزایش یابد.
یکی از موضوعات مورد توجه در مرمت پل زمانخان، استفاده از پوشش بتنی در بخش‌هایی از سازه است.
صادقی توضیح داد سنگ‌های بخش میانی دهانه پل و قسمت‌های پیرامونی آن به دلیل ویژگی‌های کانی‌شناختی و قرار گرفتن در معرض آب و رطوبت، دچار هوازدگی و تخریب گسترده شده‌اند.
به گفته او، لایه‌لایه بودن سنگ‌ها و وجود کانی‌هایی مانند پیریت، از عوامل آسیب‌پذیری این بخش‌هاست. کانی‌های گوگرددار در مجاورت آب و رطوبت می‌توانند به تشکیل ترکیبات اسیدی و تشدید فرسایش سنگ منجر شوند.
مدیرکل میراث فرهنگی استان افزود: متخصصان مکانیک سنگ، مرمت و هیدرولوژی پس از بررسی وضعیت سازه، به این نتیجه رسیدند که سنگ‌های آسیب‌دیده قابلیت استحکام‌بخشی با روش‌های معمول را ندارند. به همین دلیل، تزریق و پوشش بتنی برای جلوگیری از نفوذ رطوبت و تأثیر مستقیم جریان آب انتخاب شد.
علی یوسفی، کارشناس میراث فرهنگی، نیز با اشاره به پیچیدگی مرمت بناهای واقع در بستر رودخانه‌ها گفت: در این آثار، فشار جریان آب، تغییرات سطح آب، نفوذ رطوبت و واکنش‌های شیمیایی مصالح بر پایداری سازه تأثیر می‌گذارند.
او تأکید کرد شناخت منشأ آسیب‌ها، مطالعات آزمایشگاهی و بررسی رفتار سنگ باید مبنای تصمیم‌گیری در پروژه‌های حفاظتی باشد. همچنین سازگاری مصالح جدید با ساختار تاریخی بنا، انتقال تنش و احتمال تجمع رطوبت باید به‌صورت مستمر ارزیابی شود.
یوسفی شفاف‌سازی درباره اقدامات مرمتی، انتشار مستندات مطالعات آسیب‌شناسی و ارائه تصاویر مراحل اجرایی را از عوامل افزایش اعتماد عمومی دانست. به گفته او، پس از پایان عملیات نیز پایش سازه، کنترل نفوذ رطوبت و بررسی فرسایش مجدد ضرورت دارد.
مرمت پل تاریخی زمانخان اکنون در مراحل پایانی قرارداد اولیه قرار دارد؛ با این حال، ادامه بررسی‌های کارشناسی و احتمال اجرای اقدامات تکمیلی نشان می‌دهد حفاظت از این اثر ارزشمند به برنامه‌ای بلندمدت و پایش مستمر نیاز دارد.
