آغاز آزمایش انسانی نخستین واکسن طراحیشده با هوش مصنوعی | گامی بزرگ برای مقابله با کرونا و همهگیریهای آینده
نخستین واکسن جهان با آنتیژن کاملاً طراحیشده توسط هوش مصنوعی وارد مرحله آزمایش انسانی شد. این واکسن برای مقابله با کرونا، سارس و ویروسهای مشابه طراحی شده و میتواند راهی برای پیشگیری از همهگیریهای آینده باشد.
نخستین واکسن جهان که عنصر فعال آن بهطور کامل توسط هوش مصنوعی طراحی شده است، وارد مرحله آزمایش بالینی روی انسان شد؛ دستاوردی که میتواند آینده تولید واکسن و مقابله با بیماریهای همهگیر را متحول کند.
بر اساس گزارش منتشرشده، این واکسن نوآورانه روی ۳۹ داوطلب سالم بین ۱۸ تا ۵۰ سال در دو مرکز پزشکی واقع در شهرهای ساوثهمپتون و کمبریج انگلستان آزمایش شده و تاکنون هیچ عارضه جانبی گستردهای در میان شرکتکنندگان گزارش نشده است.
این واکسن با هدف محافظت در برابر خانوادهای از ویروسها موسوم به «ساربکوویروسها» (Sarbecoviruses) توسعه یافته است. این خانواده شامل ویروس SARS-CoV-2، عامل بیماری کووید-۱۹، و همچنین ویروس سارس و برخی ویروسهای کرونایی موجود در خفاشها میشود که احتمال انتقال آنها به انسان در آینده وجود دارد.
محققان اعلام کردهاند آنتیژن جدید بهکاررفته در این واکسن توانسته واکنش ایمنی قابلتوجهی علیه چندین ویروس کرونا ایجاد کند؛ موضوعی که میتواند از بروز همهگیریهای آینده جلوگیری کند.
دانشمندان برای توسعه این واکسن، تمامی دادههای ژنتیکی موجود از ویروسهای ساربکوویروس را که در نقاط مختلف جهان ثبت شده بودند، در اختیار یک مدل هوش مصنوعی قرار دادند.
پس از تحلیل میلیونها داده ژنتیکی، سیستم یادگیری ماشینی موفق شد یک «ابر آنتیژن» طراحی کند؛ آنتیژنی که ویژگیهای مشترک میان طیف گستردهای از ویروسهای کرونا را در خود جای داده و میتواند سیستم ایمنی بدن را برای مقابله با گونههای مختلف این ویروسها آماده کند.
یکی از مهمترین مزیتهای این فناوری، امکان مقابله با ویروسهای جهشیاب بدون نیاز به تولید مداوم واکسنهای جدید است.
پروفسور جاناتان هینی از آزمایشگاه بیماریهای مشترک بین انسان و دام دانشگاه کمبریج در اینباره گفت: «ما روند تولید واکسن را از یک رویکرد واکنشی به رویکردی پیشگیرانه تغییر دادهایم. واکسنهای جدید میتوانند حتی در برابر گونههای جهشیافته نیز محافظت ایجاد کنند و وابستگی به بهروزرسانی دائمی واکسنها را کاهش دهند.»
به گفته وی، این فناوری میتواند در آینده برای مقابله با بیماریهایی مانند آنفلوانزا، سارس، کرونا و حتی ویروسهایی نظیر ابولا نیز کاربرد داشته باشد.
اگرچه نتایج اولیه امیدوارکننده است، اما دانشمندان تأکید دارند که این آزمایش روی تعداد محدودی از داوطلبان انجام شده است. در مرحله بعدی، واکسن روی جمعیت بزرگتر و متنوعتری آزمایش خواهد شد تا میزان اثربخشی، ایمنی و دوام پاسخ ایمنی آن بهطور دقیق بررسی شود.
کارشناسان معتقدند موفقیت این پروژه میتواند آغازگر نسل جدیدی از واکسنهای مبتنی بر هوش مصنوعی باشد؛ واکسنهایی که نهتنها با بیماریهای موجود مقابله میکنند، بلکه برای تهدیدهای ویروسی آینده نیز آماده هستند.
