توسعه پلتفرم آموزشی بوبام‌زی با هوش مصنوعی در دانشگاه تهران
پلتفرم آموزشی «بوبام‌زی» با تمرکز بر شخصی‌سازی یادگیری و استفاده از هوش مصنوعی در آموزش دوره ابتدایی، زیر نظر سید حسین حسینی‌نورزاد، عضو هیئت علمی دانشکدگان هنرهای زیبای دانشگاه تهران، و با حمایت طرح راهبردی «هاتف» توسعه یافته است.
به نقل از دانشگاه تهران، طرح راهبردی هاتف برنامه‌ای مشترک میان دانشگاه تهران و معاونت علمی ریاست‌جمهوری است و توسعه بوبام‌زی در این چارچوب، نمونه‌ای از به‌کارگیری هوش مصنوعی در حوزه علوم تربیتی و انسانی به شمار می‌رود.
این محصول دانش‌بنیان که موفق به دریافت جایزه ملی یونسکو در یادگیری الکترونیکی نیز شده، یک پلتفرم جامع یادگیری بازی‌محور برای دانش‌آموزان دوره ابتدایی است که تلاش می‌کند تمرین، مرور و یادگیری دروس را به تجربه‌ای تعاملی و جذاب تبدیل کند.
بوبام‌زی چگونه از هوش مصنوعی در آموزش استفاده می‌کند؟
در بوبام‌زی، مفاهیم درسی با بازی‌وارسازی، هوش مصنوعی و تحلیل داده‌های یادگیری ترکیب شده‌اند. دانش‌آموز در کنار یادگیری و تمرین دروس، مهارت‌هایی مانند تفکر، حل مسئله، کارآفرینی، سواد مالی و مهارت‌های زندگی را نیز تمرین می‌کند.
در این پلتفرم، بازی صرفاً ابزاری برای جذاب‌تر کردن آموزش نیست و خودِ جهان بازی نیز بخشی از تجربه یادگیری محسوب می‌شود. به همین منظور، محیط بوبام‌زی با توجه به زبان، فرهنگ و زیست ایرانی طراحی شده است.
نام‌گذاری دوره‌ها و بازی‌ها، شخصیت‌ها و فضاها، داستان‌ها، ضرب‌المثل‌ها و دیگر ارجاعات فرهنگی در کنار طراحی بصری، به‌صورت هماهنگ انتخاب شده‌اند تا دانش‌آموز با جهانی آشنا و در عین حال متناسب با تجربه یادگیری روبه‌رو شود.
شخصی‌سازی یادگیری برای دانش‌آموزان
ایده شکل‌گیری بوبام‌زی از یک مسئله در آموزش ابتدایی شکل گرفته است؛ اینکه چگونه می‌توان فرایند تثبیت یادگیری را که به مرور، تمرین و تکرار نیاز دارد، از فعالیتی تکراری و خسته‌کننده به تجربه‌ای تبدیل کرد که دانش‌آموز با انگیزه آن را ادامه دهد.
در پاسخ به این مسئله، بوبام‌زی مجموعه‌ای از بازی‌های تعاملی و مرحله‌ای را در اختیار دانش‌آموزان قرار می‌دهد که با بازخورد و امتیازدهی همراه هستند و متناسب با سن، سطح و سرعت یادگیری آنان طراحی شده‌اند.
والدین نیز می‌توانند از طریق گزارش‌های تحلیلی، وضعیت فرزند خود را در مباحث مختلف درسی دنبال کنند. داده‌های به‌دست‌آمده از عملکرد دانش‌آموز، امکان بررسی مسیر و سرعت یادگیری و ارائه تجربه‌ای متناسب‌تر با شرایط هر دانش‌آموز را فراهم می‌کند.
نتایج ارزیابی کاربران بوبام‌زی
بر اساس ارزیابی انجام‌شده از تجربه کاربران در نوروز ۱۴۰۵، ۷۹ درصد دانش‌آموزان بازی‌های بوبام‌زی را متناسب با سطح خود دانسته‌اند و ۸۳ درصد نیز اعلام کرده‌اند که علاقه‌مندند در آینده از این پلتفرم استفاده کنند.
در میان والدین، ۷۲ درصد اعلام کرده‌اند که بوبام‌زی به شناخت نقاط قوت و زمینه‌های بهبود فرزندشان کمک کرده است. همچنین ۸۳ درصد آموزگاران معتقد بوده‌اند گزارش‌های این پلتفرم به شناخت بهتر دانش‌آموزان کمک می‌کند.
بوبام‌زی تاکنون بیش از ۲۰ هزار کاربر از سراسر کشور را تحت پوشش قرار داده و علاوه بر دریافت جایزه ملی یونسکو در یادگیری الکترونیکی، تأییدیه دانش‌بنیانی در حوزه کاربرد فناوری‌های رایانه‌ای در علوم انسانی را نیز دریافت کرده است.
بوبام‌زی در مسیر توسعه و تجاری‌سازی
حضور بوبام‌زی در طرح «هاتف» در کنار دیگر طرح‌های منتخب حوزه هوش مصنوعی، فرصتی برای ارائه دستاوردهای این محصول و گفت‌وگو درباره مسیر توسعه، تجاری‌سازی و سرمایه‌گذاری آن فراهم کرده است.
توسعه این پلتفرم همچنین نمونه‌ای از ظرفیت استفاده از هوش مصنوعی در حوزه‌های میان‌رشته‌ای است؛ ظرفیتی که از روان‌شناسی تربیتی و طراحی بازی تا تحلیل داده و اقتصاد دانش‌بنیان را دربرمی‌گیرد.
