عمر یاغی برنده نوبل شیمی به چین پیوست؛ هدایت مؤسسه هوش مصنوعی و علم مواد در دانشگاه تسینگهوا

عمر یاغی، برنده جایزه نوبل شیمی و از برجسته‌ترین دانشمندان حوزه علم مواد، دانشگاه کالیفرنیا برکلی را ترک کرد و به‌عنوان عضو تمام‌وقت هیئت علمی دانشگاه تسینگهوا در پکن فعالیت خود را آغاز کرد. او قرار است ریاست مؤسسه تازه‌تأسیس کشف مواد با کمک هوش مصنوعی را بر عهده بگیرد.

این جابه‌جایی در شرایطی انجام شده که رقابت علمی میان چین و آمریکا شدت گرفته و هم‌زمان دولت آمریکا با کاهش بودجه‌های پژوهشی و محدود کردن برخی همکاری‌های علمی بین‌المللی، با انتقاد بخش‌هایی از جامعه علمی مواجه شده است. در مقابل، چین با ارائه حمایت‌های مالی، امکانات پژوهشی و برنامه‌های جذب نخبگان، تلاش می‌کند دانشمندان برجسته جهان را به مراکز علمی خود جذب کند.

عمر یاغی پیش از این نیز با دانشگاه تسینگهوا همکاری داشت و در سال ۲۰۲۲ به‌عنوان استاد افتخاری این دانشگاه منصوب شده بود، اما اکنون به‌صورت رسمی و تمام‌وقت به جمع اعضای هیئت علمی این دانشگاه پیوسته است.

دلیل مهاجرت عمر یاغی به چین

یاغی در گفت‌وگویی که ماه گذشته انجام داد، وضعیت کنونی پژوهش در آمریکا را به دلیل کاهش حمایت‌های مالی و محدود شدن بودجه نهادهای علمی، نگران‌کننده توصیف کرد. او همچنین بر اهمیت بهره‌گیری از هوش مصنوعی در پژوهش‌های علمی تأکید کرد و گفت تعامل پژوهشگران با فناوری‌های نوین هوش مصنوعی برای آینده نظام تحقیقاتی ضروری است.

عمر یاغی کیست؟

عمر یاغی که در خانواده‌ای فلسطینی و در کشور اردن متولد شده است، در ۱۵ سالگی به آمریکا مهاجرت کرد و سال‌ها در دانشگاه‌های این کشور فعالیت داشت. او به‌عنوان بنیان‌گذار و توسعه‌دهنده مواد «چارچوب‌های فلزی-آلی» (MOF) شناخته می‌شود؛ موادی با ساختار متخلخل که کاربردهای گسترده‌ای در ذخیره گازها، جذب دی‌اکسید کربن، برداشت آب از هوا، کاتالیز واکنش‌های شیمیایی و انتقال دارو دارند.

یاغی در طول فعالیت علمی خود جوایز معتبری از جمله جایزه جهانی علوم آلبرت اینشتین، جایزه ولف شیمی و جایزه نوبل شیمی را دریافت کرده و همچنین در تأسیس چندین شرکت فناور فعال در حوزه فناوری‌های محیط‌زیستی و جذب کربن مشارکت داشته است.

مأموریت مؤسسه جدید در دانشگاه تسینگهوا

بر اساس اعلام دانشگاه تسینگهوا، مؤسسه جدید تحت مدیریت عمر یاغی با هدف تلفیق هوش مصنوعی، شیمی و علم مواد ایجاد شده است تا با توسعه روش‌های نوین، راهکارهایی برای حل چالش‌های پیچیده جهانی ارائه دهد.

مسئولان این دانشگاه اعلام کرده‌اند که این مرکز پژوهشی تلاش خواهد کرد پلی میان سنت‌های علمی شرق و غرب ایجاد کرده و زمینه توسعه فناوری‌های نوآورانه را فراهم کند.

رقابت علمی چین و آمریکا وارد مرحله تازه‌ای شد

چین طی سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در حوزه پژوهش و فناوری انجام داده است. بر اساس گزارش سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، هزینه تحقیق و توسعه چین در سال ۲۰۲۴ از آمریکا پیشی گرفته و این کشور اکنون یکی از مهم‌ترین قطب‌های علمی جهان به شمار می‌رود.

کارشناسان معتقدند حضور عمر یاغی در دانشگاه تسینگهوا تنها یک جابه‌جایی دانشگاهی نیست، بلکه نشانه‌ای از تغییر موازنه رقابت علمی میان چین و آمریکا و افزایش نقش هوش مصنوعی در آینده پژوهش‌های علمی جهان است.